EEC 2025: Górnictwo to nie tylko węgiel. Nie możemy stracić cennych kompetencji

Polskie górnictwo węgla z roku na rok się kurczy. Przemysł wydobywczy to jednak nie tylko węgiel. Toteż powinniśmy zadbać o to, aby likwidując kopalnie węglowe nie utracić jednocześnie górniczych umiejętności i kompetencji. To tylko niektóre z problemów, które zostaną omówione na specjalnej debacie w ramach Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach.

• W dniach 23-25 kwietnia odbędzie się w Katowicach XVII Europejski Kongres Gospodarczy a jednym z tematów będzie przyszłość przemysłu wydobywczego. Rejestracja na wydarzenie trwa. Serdecznie zapraszamy.
• W trakcie debaty "Przemysł wydobywczy" przyjrzymy się między innymi uwarunkowaniom wydobycia węgla w Polsce i Europie.
• Oczywiście górnictwo to nie tylko węgiel. Zatem porozmawiamy również o kwestii wydobycia innych niezbędnych gospodarce surowców.

25 kwietnia 2025 roku w godz. 11.30-13.00 odbędzie się w ramach Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach sesja zatytułowana "Przemysł wydobywczy". W jej trakcie przekonamy się o niebagatelnym znaczeniu przemysłu wydobywczego dla nowoczesnej gospodarki.

Węgiel w dalszym ciągu jest niezbędnym składnikiem polskiego miksu energetycznego. W ramach debaty "Przemysł wydobywczy" zastanowimy się zatem między innymi nad tym, w jakiej skali utrzymać moce wydobywcze. Górnictwo to nie tylko węgiel. Zatem porozmawiamy również o kwestii wydobycia surowców krytycznych w Europie.

Wydobycie metali potrzebnych do transformacji energetycznej to nie lada wyzwanie. Choćby z tego względu, że nie chodzi w tym przypadku o surowce wielkoskalowe, jak węgiel, ropa czy gaz. Mowa o surowcach, których koncentracja jest mniejsza i trzeba wydobyć na przykład sto ton skały, aby pozyskać tonę konkretnego surowca.

Omówimy również kwestię potencjału i kompetencji przemysłu wydobywczego i tego, jak je wykorzystać.

Polskie górnictwo z roku na rok się kurczy. Na świecie wprost przeciwnie

Jeżeli chodzi o polskie górnictwo, to ono z roku na rok się kurczy. W 2024 roku polskie kopalnie wydobyły niemal 44 mln ton węgla kamiennego, a zatem o 4,3 mln ton mniej niż w 2023 roku.

Natomiast na świecie węgiel ma się całkiem dobrze.

Jak podała Międzynarodowa Agencja Energetyczna, światowe zapotrzebowanie na węgiel będzie co roku osiągać nowe rekordy co najmniej do 2027 roku. Szczyt wydobycia węgla na świecie ma nastąpić w 2027 roku, po przekroczeniu 8,77 mld ton w 2024 roku.

Możliwe jednak, że po roku 2027 to wydobycie nadal będzie piąć się w górę. Hegemonem na rynku węgla pozostają Chiny, które same zużywają prawie 30 procent więcej węgla niż reszta świata razem wzięta.

Chińska Krajowa Administracja Energii wyznaczyła sobie za cel wydobycie w Państwie Środka rekordowej ilości 4,8 mld ton węgla w 2025 roku.

Także Indie konsekwentnie stawiają na węgiel i zwiększają jego wydobycie. Indie osiągnęły historyczny kamień milowy, przekraczając poziom jednego miliarda ton produkcji węgla w roku podatkowym 2024-2025, co stanowi wzrost o 4,99 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim.

Węgiel to kluczowe paliwo dla tamtejszej energetyki, a także cenny surowiec dla przemysłu. To z węgla wytwarza się w Indiach ponad 74 proc. energii. Rząd w Indiach planuje zwiększyć roczną produkcję węgla w kraju do 1,58 mld ton do 2030 roku.

Górnictwo to ważna branża oddziałująca na całą polską gospodarkę

Również w Stanach Zjednoczonych mamy do czynienia z nowym otwarciem w zakresie węgla i energetyki węglowej. Prezydent Donald Trump podpisał niedawno szereg rozporządzeń wykonawczych zmierzających do odbudowy amerykańskiego przemysłu węglowego. Elektrownie węglowe mają pomóc USA w zaspokojeniu rosnącego zapotrzebowania na energię w związku z rozwojem centrów danych, sztucznej inteligencji, a także pozostałych gałęzi zaawansowanego przemysłu.

Górnictwo to także u nas ważna branża, oddziałująca na całą polską gospodarkę i stanowiąca w dużej mierze o bezpieczeństwie energetycznym kraju.

W sektorze węglowym podkreśla się, że nie sposób efektywnie prowadzić branżę przy zmianach zapotrzebowania ze strony energetyki, wynoszących przykładowo kilka milionów ton więcej bądź mniej z roku na rok. O długości funkcjonowania rodzimych kopalń decydować będzie przede wszystkim kształt polityki państwa i sposób zdefiniowania zasad bezpieczeństwa energetycznego.

Trzeba tu również zaznaczyć, że powtarzanie w kółko, że górnictwo niebawem się skończy, oczywiście nie pomaga, zwłaszcza że to górnictwo tak naprawdę będzie z nami zawsze. Wystarczy, że wymienimy tu nie tylko producentów węgla, ale również KGHM Polską Miedź czy Orlen, a także producentów kruszyw drogowych.

Należy zrobić wszystko, żeby nie utracić górniczych umiejętności i kompetencji

Trzeba pamiętać o tym, aby nie utracić górniczych umiejętności i kompetencji, byśmy także ich nie musieli importować w niedalekiej przyszłości. Wskazując na proces restrukturyzacji górnictwa, trzeba podkreślić, że tam, gdzie górnictwo będzie odchodziło w przeszłość, powinien powstawać nowy biznes dający nowe miejsca pracy. Nie brak opinii, że spółki węglowe bądź podmioty, które mogłyby być tworzone z ich udziałem, mogą i powinny dywersyfikować swoją działalność.

Węgiel koksowy i miedź to dwa podstawowe polskie surowce krytyczne potrzebne zarówno krajowej gospodarce, jak też europejskiej. Mamy KGHM Polską Miedź, a także Jastrzębską Spółkę Węglową, wydobywającą węgiel koksowy potrzebny do produkcji stali. A wiadomo, że stal jest jednym z najpowszechniej stosowanych materiałów na świecie.

To przy tym jeden z nielicznych materiałów, które mogą prawie w stu procentach podlegać recyklingowi. Jastrzębska Spółka Węglowa będzie od przyszłego roku jedynym producentem węgla koksowego w Europie, bowiem czeskie OKD kończy wydobycie. To szansa i zarazem wyzwanie.