Energetykę czekają dynamiczne zmiany. Mamy prawie 2 biliony złotych do wydania

W transformacji energetycznej po polsku jest ciągle daleko nawet do osiągnięcia zgłaszanych rządowych aspiracji rozwoju OZE, a to tylko jeden z jej wymiarów.  Największe transformacyjne wyzwania być może dopiero przed nami, a na pewno proces ten zyskał nowe, kluczowe dla odbiorców energii wymiary. Na pierwszy plan wysuwa się konkurencyjność krajowej  gospodarki, co transformacja powinna wspierać, a nie osłabiać.

• - Jest równocześnie bardzo dobrze i bardzo źle - skomentował stan transformacji energetycznej w Polsce Grzegorz Kinelski, prezes zarządu Enei.
• Swoimi spostrzeżeniami na temat transformacji energetycznej w Polsce i tego, na co w niej stawiać do 2035 roku, podzielili się także przedstawiciele Huawei Polska, Veolii w Polsce, Taurona, ING Banku Śląskiego, McKinsey Company i TDJ.
• - Stawiając wszystko na jedną kartę, dużo się ryzykuje. Jestem za zrównoważoną dekarbonizacją - stwierdził Mariusz Kondraciuk, dyrektor branży Smart Infrastructure w Siemens Polska.
• O transformacji energetycznej rozmawialiśmy podczas debaty "Zielona energia, zielona gospodarka" w trakcie XVII Europejskiego Kongresu Gospodarczego. 

Polski miks energetyczny zmienia się kosztem węgla na korzyść OZE, a ostatnio także gazu. Trwają inwestycje w sieci energetyczne, w tym pod kątem zwiększania możliwości przyłączania OZE na lądzie i wyprowadzenia mocy z morskich farm wiatrowych w głąb Polski.

Zarazem do zakończenia transformacji energetycznej w Polsce jest ciągle daleko. Nawet gdyby ją mierzyć tylko udziałem mocy zainstalowanej OZE na koniec 2024 roku (około 33,6 GW) i  planowanymi czy prognozowanymi przez rząd na koniec 2040 r. (około 93 GW, w tzw. ambitnym scenariuszu wg projektu KPEiK z października 2024 r.). 

Mariusz Kondraciuk, Siemens Polska: Transformacja energetyczna zyskuje dwa nowe wymiary 

Wychodzi też na to, że perspektywy dalszego rozwoju sytuacji, przekraczające horyzont najbliższych kilku lat, niekoniecznie są  oczywiste.

- Jest równocześnie bardzo dobrze i bardzo źle. Na najbliższą metę, na kilka lat do przodu jest bardzo dobrze, bo jesteśmy przygotowani na te lata, wiemy jak będziemy się transformować. Ale nie wiemy, co będzie w perspektywie nawet dziesięcioletniej, więc to są rzeczy jeszcze do przepracowania i do ustalenia - komentował Grzegorz Kinelski, prezes zarządu Enei.

Przy tym transformacja energetyczna, jak ocenił Mariusz Kondraciuk, dyrektor branży Smart Infrastructure w Siemens Polska, zyskuje dwa nowe wymiary. To czyni, jak się wydaje, ten proces jeszcze bardziej wymagającym. 

- O ile do niedawna mówiło się o transformacji głównie w kontekście ekologii, zielonej energii, to obecnie pojawiają się aspekty bezpieczeństwa oraz konkurencyjności polskiej gospodarki - mówił Mariusz Kondraciuk.

Wskazał, że jeśli chodzi o bezpieczeństwo, to chodzi szczególnie o bezpieczeństwo w obszarze wytwarzania energii, a jeśli mamy na myśli konkurencyjność przedsiębiorstw - to kwestia odnalezienia się na europejskim rynku.

- Na pewno konkurencyjność jest istotna. Wydaje mi się, że pewna żywiołowość, która była na początku procesu transformacji, teraz cywilizuje się i ważne jest to, żebyśmy po pierwszych latach właśnie takiej żywiołowej transformacji wyciągnęli właściwe wnioski i dobrze przygotowali się na kolejne lata - komentował Jacek Leonkiewicz, prezes zarządu TDJ.

Ryszard Hordyński, dyrektor ds. strategii i komunikacji w Huawei Polska, ocenił, że transformacja to złożony temat, który "wymaga pewnej orkiestracji, szeregu różnych elementów, regulacji, inwestycji, współdziałania narodowych czempionów, ale także sektora prywatnego oraz, co jest bardzo ważne, transformacji cyfrowej".

Michał Mrożek, ING Bank Śląski: Będziemy finansowali transformację, jednocześnie finansując obronność 

Grzegorz Lot, prezes zarządu Taurona Polska Energia, ocenił, że nie ma już możliwości, żeby transformację zatrzymać.

- Już nie ma możliwości, żeby ją zastopować, a ci, którzy będą próbowali ją zastopować, na pewno znikną z tego rynku i dlatego ci, którzy są pierwsi, którzy generują tę zmianę, mają szansę na to, żeby zbudować wartość i na tym rynku się utrzymać - komentował Grzegorz Lot.

Michał Mrożek, wiceprezes zarządu ING Banku Śląskiego, oceniając, że do końca transformacji jeszcze daleko, zarazem podkreślił, iż wiele już udało się zrobić, wymieniając m.in. rozwój fotowoltaiki, farm wiatrowych na lądzie ("na tyle, na ile można było i regulacje pozwalały") czy inwestycje w offshore.

- Wyzwaniem, jakie stoi przed nami, jest to, że w tym drugim etapie będziemy finansowali transformację, która jest dalej w toku, jednocześnie finansując inny strategicznie ważny projekt -obronność. I tu pewien element konkurencyjności się pojawia, jeżeli chodzi o finansowanie - komentował Michał Mrożek.

Joanna Orłowska, członek zarządu, dyrektor finansowy Grupy Veolia w Polsce, oceniła, że aby dokonać transformacji, której kierunek strategiczny jest znany, trzeba jeszcze zaopiekować kilka obszarów.

- To jest przede wszystkim obszar legislacji, bo nie wszystkie obszary, nie wszystkie zielone źródła energii są właściwie zaopiekowane tak, żeby się mogły w pełni rozwijać. Potrzebujemy spiąć finansowanie, a do spięcia finansowania potrzebujemy bankowalnych projektów, czyli systemów wsparcia, które są racjonalne - wskazywała Joanna Orłowska.

Dodała, że biorąc pod uwagę plany inwestycyjne wielkich koncernów energetycznych, pojawi się konkurencja o wykonawców.

Gustaw Szarek, McKinsey & Company: Do wydania jest prawie 2 bln zł do 2050 roku

Gustaw Szarek, partner, lider praktyki energii elektrycznej i gazu w Europie Środkowo-Wschodniej, McKinsey & Company w Polsce, wskazał m.in., że o ile jeszcze 5 lat temu mieliśmy w Polsce system energetyczny oparty w ponad 80 proc. na produkcji energii elektrycznej z węgla, o tyle "pewnie za 10 do 15 lat będziemy mieli system oparty w 80 proc. o energię pochodzącą z niskoemisyjnych źródeł".

- Transformacja dzieje się na naszych oczach. (...) Do wydania jest bardzo dużo pieniędzy, bo to będzie prawie 2 bln zł do 2050 roku. Te pieniądze trzeba dobrze wydać, we właściwe inwestycje, więc to, co jest potrzebne, to po pierwsze jasno wyznaczona odpowiedzialność - komentował Gustaw Szarek.

W dalszym ciągu transformacji energetycznej w Polsce może oczywiście jeszcze wiele się wydarzyć. Jacek Leonkiewicz wskazywał m.in. na ryzyka wynikające z niestabilności geopolitycznej, w połączeniu na przykład z importem gazu.

- Wydaje mi się, że powinniśmy zastanowić się nad tym, co jeśli to nie wypali, co jeżeli zostaniemy odcięci od gazu, bo możemy bardzo romantyczne wizje snuć, ale to się może po prostu niestety bardzo szybko skończyć (…) Jeżeli byśmy nawet zdecydowali, że do węgla chcemy kiedyś wrócić, to za 10, za 5 lat nie będzie to możliwe - komentował Jacek Leonkiewicz, wskazując, że o takich scenariuszach trzeba myśleć odpowiednio wcześniej.

Z eksperckich opinii wynika ponadto, że poza pewnym ubezpieczeniem transformacji, dla jej powodzenia potrzeba nowego modelu rynku energii, a w każdym razie z wieloma elementami, które dzisiaj są w powijakach.

Dowiodły tego, jak się wydaje, odpowiedzi na pytanie o to, na co stawiać w transformacji do 2035 roku.

- Ja jednak wierzę w magazyny energii. Na koniec zeszłego roku mieliśmy zainstalowanych na całym świecie 20 GWh pojemności. Druga rzecz to jest ta cyfryzacja. Wydaje mi się, że bez cyfryzacji daleko z energetyką nie pojedziemy - komentował Ryszard Hordyński. 

Grzegorz Kinelski ocenił, że tak naprawdę po prostu czeka nas dynamiczny miks energetyczny.

- Wiadomo, że w nim będą fotowoltaika, wiatraki, gaz i będzie w nim też pewno miejsce dla węgla przez następne lata, ale tak naprawdę to będzie miks dynamiczny, który będziemy zmieniać pod wpływem warunków u nas i na świecie - komentował Grzegorz Kinelski. 

Prezes Taurona: Systemy wsparcia, których koszty są w rachunkach za energię, nie powinny być dodatkowo obciążone VAT

Prezes Enei wskazał, że ważna będzie też hybrydyzacja OZE. Przekonywał, iż "większość naszych farm fotowoltaicznych i wiatrowych będzie hybrydyzowana, będą to farmy wiatrowo-fotowoltaiczno-magazynowe".

- Stawiając wszystko na jedną kartę, dużo się ryzykuje. Jestem za zrównoważoną dekarbonizacją, odpowiednio rozkładającą akcenty na różne obszary - stwierdził Mariusz Kondraciuk.

Grzegorz Lot opowiedział się za końcem ingerencji państwa w ceny energii elektrycznej, odchudzeniem dokumentów, a także właściwie za zmianą cenotwórstwa w energetyce.

- Wyeliminowałbym podwójne opodatkowania - tego typu rzeczy, jak systemy wsparcia czy ETS, których koszty są w rachunkach, nie powinny być dodatkowo obciążone VAT (…) I ostatnia rzecz - wiatr onshore. Po prostu nastawiałbym tych wiatraków ile wlezie, gdzie jest tylko możliwe, a za 15 lat one się zwrócą i jak się okażą niepotrzebne, można je skasować - komentował Grzegorz Lot.

- Bardzo liczę na te dwa miesiące polskiej prezydencji, że Polska wykorzysta ten czas na to, aby w agendę trwale wpisać właśnie taką transformację, która będzie wspierała konkurencyjność polskich przedsiębiorstw i polskiej gospodarki - komentował Michał Mrożek. 

Joanna Orłowska poparła rozwój lądowej energetyki wiatrowej. - Mamy super warunki, więc uwolnienie tego potencjału jest zdecydowanie na plus - argumentowała. 

- Chciałbym, żeby cały system był oparty jak najbardziej o warunki rynkowe, bo trochę ciężko walczyć z rynkiem i jak się walczy, to czasem można przegrać - komentował Gustaw Szarek.

Zdaniem Jacka Leonkiewicza należałoby tak prowadzić transformację, żeby optymalizować konkurencyjność polskiej gospodarki, żeby nie być zakładnikiem zaklęć typu miks energetyczny, a zwracać uwagę na to, czemu transformacja i w końcu  energia służą.

- A służą temu, żebyśmy umieli jak najefektywniej, jak najsprawniej ten motor, czyli polską przedsiębiorczość, wspierać, a nie jej przeszkadzać i utrudniać konkurencyjność - podsumował Jacek Leonkiewicz.

Zobacz całą debatę "Zielona energia, zielona gospodarka" na XVII Europejskim Kongresie Gospodarczym: