GDDKiA kontra drogowcy. Waloryzacje umów wymagają pilnych zmian?

W styczniu minęło sześć lat od wprowadzenia przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad nowego mechanizmu waloryzacji umów z wykonawcami. Został on oparty o tzw. koszyk waloryzacyjny przy jednoczesnym ustanowieniu 5-proc. limitu poziomu waloryzacji. Dziś GDDKiA przekonuje, że mechanizm ten odpowiednio reaguje na zmiany cen na rynku. Wykonawcy nie do końca ten pogląd podzielają.

• Inflacja dotyka nie tylko naszych portfeli, ale ma też ogromny wpływ na biznes.
• GDDKiA stoi na stanowisku, że jej mechanizm waloryzacji umów z wykonawcami jak najbardziej się sprawdza, ci drudzy mają jednak odmienne zdanie.
• - Jeżeli kontrakt infrastrukturalny trwa w Polsce cztery lata i mamy 10 proc. waloryzacji jako górną granicę, to każdy chyba czuje, że 2,5 proc. rocznie to nie jest wystarczający wzrost cen - mówił podczas debaty na EEC Trends Wojciech Trojanowski, członek zarządu Strabagu.
• EEC Trends stanowi prolog Europejskiego Kongresu Gospodarczego - najważniejszego spotkania biznesowego w tej części Europy. Tegoroczna, XVII edycja wydarzenia, odbędzie się w dniach 23-25 kwietnia w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach.

Zdarzało się, że po waloryzacji wynagrodzenie wykonawcy zmalało

Klauzulę waloryzacyjną dla robót budowlanych wprowadzono na kontraktach GDDKiA w listopadzie 2013 r. Sześć lat później Dyrekcja wprowadziła zupełnie nowy mechanizm oparty o tzw. koszyk waloryzacyjny, jednocześnie ustanawiając 5-proc. limit poziomu waloryzacji.

W skład „koszyka” wchodzą ceny produkcyjne: paliwa, cementu, asfaltu, stali, kruszywa oraz średnie wynagrodzenia pracowników branży (wszystkie z ustalonymi stałymi wagami). Ponadto brany jest pod uwagę indeks zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych, który odzwierciedla pozostałe elementy cenotwórcze (np. produkty spożywcze, usługi edukacyjne, usługi hotelowe).

Waloryzacji podlega 50 proc. wartości kontraktu, co – jak uzasadnia GDDKiA - ma „zapobiec sytuacji niekontrolowanego i nieograniczonego wzrostu kosztów inwestycji drogowych”. Drogowcy podkreślają, że w zależności od aktualnej sytuacji gospodarczej i rynkowej wskaźnik waloryzacyjny może przyjmować wartości dodatnie, co powoduje zwiększenie wynagrodzenia wykonawcy, ale zdarzały się też sytuacje, kiedy przyjmował on wartości ujemne i w efekcie wynagrodzenie wykonawcy malało.

GDDKiA przedstawia statystyki i przekonuje: wskaźniki oddają realny obraz zmian cen na rynku

Jak podaje GDDKiA, od grudnia 2023 r. podpisano 98 aneksów waloryzacyjnych +/-15 procent z 23 wykonawcami robót budowlanych. Do końca ubiegłego roku podpisano też 74 aneksy do umów na projektowanie oraz 72 aneksy do umów z firmami sprawującymi nadzór nad inwestycjami. GDDKiA przypomina, że w 2021 r. rozpoczęła podwyższenie limitu waloryzacyjnego bądź wprowadzenie klauzuli waloryzacyjnej do już zawartych umów na bieżące utrzymanie dróg oraz na mniejsze zadania inwestycyjne (poza PBDK oraz PB100).

- W wyniku tych prac określiliśmy założenia do planowanego procesu aneksowania umów na utrzymanie dróg. Waloryzacja tych kontraktów jest już w końcowej fazie. Do tej pory do GDDKiA wpłynęło 431 wniosków o waloryzację wynagrodzenia. Podpisaliśmy już 349 aneksów waloryzacyjnych – informuje Dyrekcja. Przypomina, że waloryzacja dotyczy umów, które pierwotnie zostały zawarte na okres powyżej 12 miesięcy lub termin ich realizacji został przedłużony umownie na okres dłuższy niż 12 miesięcy (przedłużenie nie wynikało z winy wykonawcy), zostały zawarte przed 24 lutego 2022 r. lub po 24 lutego 2022 r., ale oferty w przetargu złożone zostały przed tym terminem.

- Biorąc pod uwagę rynkowe ceny i dane GUS-, należy uznać, że wyliczone w oparciu o mechanizm waloryzacyjny wskaźniki, oddają realny obraz zmian cen na rynku – twierdzi GDDKiA, powołując się na analizę danych o cenach stali, paliw, asfaltów, nawierzchni bitumicznej czy nawierzchni betonowej.

GDDKiA przekonuje, a wykonawcy mają inne zdanie

Nie wszyscy jednak się z tym poglądem zgadzają. Wojciech Trojanowski, członek zarządu Strabagu, który kilka dni temu podczas odbywającego się w Warszawie EEC Trends brał udział w debacie poświęconej budownictwu i infrastrukturze, wprost stwierdził, że obecne przepisy dotyczące podziału ryzyka i limitu należałoby zmienić.

- Jeżeli kontrakt infrastrukturalny trwa w Polsce cztery lata i mamy 10 proc. waloryzacji jako górną granicę, to każdy chyba czuje, że 2,5 proc. rocznie to nie jest wystarczający wzrost cen. Zróbmy proste ćwiczenie – zatrudnijmy kogoś na cztery lata do przodu, obiecując mu 2,5 proc. podwyżki co roku. A tak znajdujemy wykonawców poważnych inwestycji w Polsce - mówił Trojanowski, apelując o zwiększenie limitu albo o objęcie waloryzacją całości kontraktu, a nie tylko jego połowy.