Mnogość bolączek polskiego rynku kapitałowego. Na część z nich mamy receptę

Cyklicznie wycofywany kapitał z Otwartych Funduszy Emerytalnych, nadprodukcja prawa zwana goldplatingiem, błędy komunikacyjne i sprawozdawcze, zbyt restrykcyjne procedury prospektowe - to tylko kilka czynników, które nie pozwalają polskiemu rynkowi kapitałowemu rozwijać się na miarę potencjału.

• - Potrzebujemy przesunięcia na rynek oszczędności, które leżą obecnie na nieoprocentowanych depozytach bankowych; musimy zrobić porządek z OFE i przekształcić je w pełni prywatne instytucje. Trzeba uruchomić te pieniądze - mówił Paweł Borys z MCI Capital.
• - Pracujemy nad uproszczeniem procedur prospektowych, rozporządzeniem MAR (ujawnianie informacji poufnych - przyp. red.) czy kwestiami sprawozdawczości. Naszym celem jest ułatwienie wprowadzenia spółki na giełdę, do tego dążymy - zapewnił prezes Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Tomasz Bardziłowski.
• Podczas dyskusji o rynkach kapitałowych w czasie XVII Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach nie zabrakło omówienia zaburzającej transparentność rynku kwestii goldplatingu (nadmierne poszerzanie pierwotnych intencji przy implementacji dyrektyw UE w prawie narodowym), istotności programu Pracowniczych Planów Kapitałowych czy ważnej zmiany w procesie rozliczeń transakcji, która wejdzie w życie już w 2027 r.

Jak Warszawska Giełda Papierów Wartościowych prezentuje się na tle europejskiego rynku i globalnych tendencji. Czy jednolity rynek kapitałowy w Europie ma jakikolwiek sens? Czy polska giełda jest przeregulowana, a spółki odpowiednio transparentne? To tylko kilka pytań, na które odpowiedzi szukali eksperci podczas debaty "Rynki kapitałowe", która miała miejsce w trakcie XVII Europejskiego Kongresu Gospodarczego.

Kapitał trzeba zmobilizować. Szwecja świetnym przykładem dla Polski

Paweł Borys, partner zarządzający w MCI Capital TFI, wskazał, że Polska może stać się centrum finansowym Europy Środkowo-Wschodniej, jednak aby tak się stało, potrzeba silnej bazy inwestorów instytucjonalnych.

- Potrzebujemy przesunięcia oszczędności, które leżą obecnie na depozytach bankowych; musimy zrobić porządek z OFE i przekształcić je w pełni prywatne instytucje. Trzeba uruchomić te pieniądze - powiedział Borys.

Posłużył się przykładem Szwecji. - W Szwecji kapitalizacja rynku publicznego do PKB to jakieś 150 proc., a blisko 180 mld dolarów stanowią aktywa emerytalne. To pokazuje, jaki Polska ma potencjał - jesteśmy dużą gospodarką i mamy dużo kapitału, tylko że te pieniądze znajdują się obecnie w złym miejscu, na depozytach. Proporcja kredytów do depozytów to jest w tej chwili jakieś 70 proc., a jeszcze 15 lat temu było to 120 proc., zatem zupełnie inna proporcja - wyliczał Paweł Borys. 

Uproszczenie procedur prospektowych i ograniczenie zjawiska goldplatingu

Tomasz Bardziłowski, prezes Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, wpisał się w niezwykle pozytywny nastrój, jaki od początku roku panuje na warszawskim parkiecie.

- W tym roku nasza giełda jest najlepsza na świecie, a zapewniam państwa, że dopiero się rozgrzewamy - zaczął prezes GPW, po czym przeszedł do konkretnych kwestii, jakie warunkują rozwój rynku kapitałowego w Polsce.

- Aby nasz rynek kapitałowy rozwijał się na miarę potencjału, musimy, oprócz niezwykle ważnego kapitału instytucjonalnego, przyciągnąć inwestorów detalicznych, którzy dają płynność. Do tego niezbędne będą wszelkiego rodzaju zachęty podatkowe - wskazał prezes GPW.

Odniósł się także do odmienianej przez wszystkie przypadki kwestii deregulacji.

- Najistotniejsze bariery regulacyjne dla rynku są już zdefiniowane. W kilku obszarach już współpracujemy z KNF i Ministerstwem Finansów. Pracujemy nad uproszczeniem procedur prospektowych, MAR (ujawnianie informacji poufnych - przyp. red.) czy kwestiami sprawozdawczości. Naszym celem jest ułatwienie wprowadzenia spółek na giełdę, do tego dążymy - zapewnił prezes GPW.

Zwrócił też uwagę na zjawisko goldplatingu, które w interesie polskiego rynku kapitałowego należałoby ograniczyć. Przypomnijmy, że goldplating to nadmierne poszerzanie pierwotnych intencji przy implementacji dyrektyw UE w prawie narodowym.

Do kwestii regulacyjnej odniósł się również Jerzy Buzek, partner, Assurance Markets Leader w EY Polska.

- Z punktu widzenia audytora duży nacisk powinniśmy położyć na budowanie wiarygodności i komunikacji między wszystkimi uczestnikami rynku. To klucz do rozwoju długoterminowego. Ważne, żeby regulacji nie zmieniać zbyt często, bo to zaburza sprawne funkcjonowanie rynku - powiedział Buzek.

Podzielił się także ciekawymi statystykami na temat sprawozdawczości spółek.

- W Polsce w minionym roku mieliśmy najwięcej ponownych publikacji sprawozdań finansowych, aż 8 na sumę 15 w całej UE. Jesteśmy dojrzałym rynkiem, ale w obszarze komunikacji na linii spółki-inwestorzy mamy wiele do zrobienia. Również obszerność raportów oraz termin ich publikacji są do przemyślenia. Nasze spółki raportują się średnio półtora miesiąca później niż średnia w UE czy w USA. Proces sprawozdawczości jest w tych aspektach do poprawy. Nad tym trzeba pracować, bo to buduje transparentność rynku - wymienił ekspert.

Zmiany w systemie emerytalnym potrzebne na już. "Rozwiązać kwestię suwaka"

Małgorzata Rusewicz, prezeska Izby Zarządzających Funduszami i Aktywami, wskazała na problematyczną i wciąż nierozwiązaną kwestię tzw. suwaka bezpieczeństwa (mechanizm polegający na comiesięcznym wycofywaniu oszczędności z OFE na 10 lat przed osiągnięciem przez ubezpieczonego wieku emerytalnego i przekazywanie ich na subkonto w ZUS).

- Przede wszystkim powinniśmy raz na zawsze rozwiązać kwestię suwaka bezpieczeństwa. Aktywa zgromadzone w OFE nie mogą cyklicznie "schodzić" z rynku, a tak się przez suwak będzie działo. Drugi obszar to konkretne zmiany, które zmotywują, zachęcą do szerszego uczestnictwa w PPK. To sprawi, że rynek kapitałowy w Polsce będzie się budował szybciej - wskazała.

Małgorzata Rusewicz stwierdziła, że polskie społeczeństwo jest niechętne do inwestowania, ponieważ boi się ryzyka.

- Ludzie oczekują z góry określonej stopy zwrotu, co dają jedynie banki na lokatach. Trudno to będzie zmienić, ale trzeba zacząć od strony mentalnej - powiedziała prezeska IZFiA.

Unia rynków kapitałowych nierealna. "Koncepcja kontrproduktywna do idei finansowania MŚP"

Waldemar Markiewicz, prezes Izby Domów Maklerskich, podkreślił, że aby ludzie chcieli podejmować inwestycyjne ryzyko, muszą być za to odpowiednio premiowani.

- Podstawowym narzędziem pobudzającym wzrost rynku jest odpowiednio prowadzona polityka podatkowa, zachęcająca do inwestowania, premiowanie podejmowania ryzyka - wyliczał Markiewicz. 

Odniósł się także do szeroko swego czasu komentowanego pomysłu stworzenia Unii Rynków Kapitałowych.

- Europejscy decydenci mówią tak: 27 rynków kapitałowych w Europie to za dużo, powinien być jeden. To jest mit, który nie stanie się rzeczywistością. Po pierwsze z powodu panującej asymetrii informacyjnej, która powoduje, że w lokalne spółki inwestuje lokalny kapitał. Idąc dalej, żeby zwiększyć konkurencyjność Unii Europejskiej, trzeba finansować małe i średnie przedsiębiorstwa. Do tego właśnie służy lokalny rynek i lokalny kapitał. Wobec tego koncepcja jednego rynku europejskiego jest kontrproduktywna do celu, jakim jest zapewnienie finansowania sektorowi MŚP - powiedział Waldemar Markiewicz.

Od października 2027 r. ważna zmiana na rynku kapitałowym

Maciej Trybuchowski, prezes Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych, zapowiedział jedną, bardzo istotną zmianę, która na kanwie przepisów unijnych dokona się niebawem także na polskiej giełdzie.

- Czeka nas ważna zmiana: rozliczanie transakcji w systemie T+1 i to już od października 2027 r. w całej UE. Z punktu widzenia technicznego nie będzie to specjalnie skomplikowane, natomiast jest to wyzwanie dla wszystkich uczestników rynku. Upodobni to rynek kapitałowy do rynku kryptowalut, gdzie wszystko dzieje się w czasie rzeczywistym - zapowiedział Trybuchowski.

Przypomnijmy, w Polsce - podobnie jak w innych krajach Unii Europejskiej - przyjęto cykl rozrachunkowy w standardzie T+2, co w praktyce oznacza, że prawnym właścicielem nabytych papierów wartościowych stajemy się dopiero drugiego dnia roboczego od dnia zawarcia transakcji.

Mariusz Jaszczyk, wiceprezes zarządu ds. finansów i rozwoju w Polskim Funduszu Rozwoju, zwrócił uwagę na Pracownicze Plany Kapitałowe jako jeden z wyznaczników długoterminowej kondycji rynku kapitałowego.

- W grupie PFR jest spółka, której zadaniem jest rozpowszechnianie informacji o PPK; oferuje ona darmowe szkolenia, dostarcza informacje. Przynosi to efekty. Przyrost osób oszczędzających w ostatnim roku jest dużo szybszy niż jeszcze w poprzednim roku - powiedział Jaszczyk. 

- Partycypacja w PPK przekroczyła już 52 proc. uprawnionych, jednak w pełni satysfakcjonujące będzie 80 proc., czyli moment, w którym 8 na 10 Polaków będzie oszczędzać w ramach PPK - podsumował członek zarządu PFR.

Zobacz relację z debaty "Rynki kapitałowe":