- Rząd i eksperci wskazują, że bez koordynacji, audytu i strategii Polska nie wykorzysta w pełni środków na inwestycje publiczne i infrastrukturę.
- W debacie "Inwestycje publiczne" podczas XVIII Europejskiego Kongresu Gospodarczego padły przykłady z praktyki: specustawa drogowa jako wzór dla Czech oraz ryzyka i bariery, z którymi mierzą się samorządy i wykonawcy.
- W dyskusji udział wzięli: Andrzej Adamczyk, Marcin Michalski, Władysław Ortyl, Adam Poliński, Artur Rudnicki, Małgorzata Szczepańska, Marita Szustak, Jan Szyszko. Debatę poprzedziło wystąpienie Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz.
- W tle są duże projekty i finansowanie: budowa Portu Polska ma ruszyć w 2026 r., a do Polski w 2026 r. ma trafić 100 mld zł z KPO.
Polska wdraża długoletni plan rozwoju inwestycji publicznych, o którym wspominała minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz podczas dyskusji "Inwestycje drogowe" na Europejskim Kongresie Gospodarczym. Według przedstawicielki rządu nie ma rozwoju i nowoczesności bez inwestycji publicznych, które nie są wrogami gospodarki wolnorynkowej.
Wręcz przeciwnie, są niezbędne - podkreślała Pełczyńska-Nałęcz.
Czesi uczyli się od Polaków sprawnej realizacji budowy dróg
Rozwój inwestycji publicznych był również dużym sukcesem realizowanym podczas działania poprzedniego rządu, co podkreślał przedstawiciel opozycji parlamentarnej.
Andrzej Adamczyk, poseł na Sejm RP, minister infrastruktury w latach 2018-2023, zauważył, że Polska jest gotowa do realizacji wielkich inwestycji publicznych; jako przykład podał specustawę drogową, która stała się inspiracją dla podobnych rozwiązań w Czechach.
W latach 2017-2019 czescy urzędnicy odbywali staże w Polsce, ucząc się, jak sprawnie realizować budowy dróg, co zaowocowało zmianami w czeskim prawie - podkreślał polityk.
Kolejnym elementem układanki związanej z powodzeniem inwestycji publicznych jest dobra współpraca rządu z samorządem. To właśnie władze regionalne mają często najlepszą znajomość tego, jak absorbować środki UE, co podkreślał Władysław Ortyl, marszałek województwa podkarpackiego.
W jakimś wymiarze ten układ takiego planowania i koordynowania wymaga synergii przy licznych projektach i wiąże się z rygorami funduszy europejskich - zaznaczył Ortyl.
Inwestycje samorządowe są obarczone jednak pewnym ryzykiem, o czym wspomniał Adam Poliński, wiceprezes zarządu, dyrektor infrastruktury w UNIBEP, który zwrócił uwagę na to, że w przypadku niektórych inwestycji lokalizacja, np. w pobliżu granic z Rosją czy Białorusią, może być rozpatrywana jako ryzykowna.
To ograniczenie nie dotyczy branż technologicznych, przy rozwoju, których lokalizacja nie ma aż tak dużego znaczenia - zaznaczył Poliński.
Czołowa polska inwestycja infrastrukturalna przechodzi z fazy projektowej do budowlanej
Port Polska, według przedstawiciela zarządu spółki, ma ruszyć w tym roku już nie jako projekt na papierze, a w pełni realizowany projekt.
Marcin Michalski, członek zarządu spółki Centralny Port Komunikacyjny, Port Polska - podkreślił, że w drugiej połowie bieżącego roku ma ruszyć budowa Portu Polska, która da zatrudnienie 2 tysiącom osób. W kolejnym roku przy budowie największego portu lotniczego w kraju będzie pracowało już 6 tys. osób, a w szczycie budowy w latach 2028-2030 aż 16 tys. osób znajdzie zatrudnienie przy projekcie.
Później to się przełoży na liczbę pracowników, która będzie na lotnisku i w obszarze okołolotniskowym. To jest ponad 35 tysięcy osób - podkreślał Michalski.
Jednocześnie ta inwestycja będzie wymagała również wielu nakładów finansowych, a żeby stała się dochodowa, Port Polska musi przejąć ruch lotniczy obliczany na 34 mln pasażerów rocznie.
PKP PLK wprowadziło wiele rozwiązań, które proponuje teraz MAP. MŚP nadal mają problemy
Kiedy czytam teraz katalog dobrych praktyk, który pokazał się w Ministerstwie Aktywów Państwowych, mający zaktywizować polski potencjał i przemysł, to zauważam, że myśmy wiele tych praktyk już wdrożyli, począwszy od obniżenia gwarancji czy dzielenia zamówień. Myśmy wiele tych dobrych praktyk na poziomie dokumentów bazowych w PKP PLK wprowadzili - zaznaczyła Marita Szustak, prezes zarządu Izby Gospodarczej Transportu Lądowego, prezes zarządu Track Tec Construction.
Szustak skrytykowała powrót do gigantycznych zamówień "miliard plus". - Ten wolumen jest ogromny. Brakuje tych przetargów dla małych i średnich przedsiębiorstw na poziomie między sto a pięćset milionów, żeby je aktywizować. Nie chodzi o definicję local content, ale o to, żeby tak określać przedmiot zamówienia, żeby nie ograniczać warunków równej konkurencji dla firm, które rozwijają się tylko w Polsce i nie mają dostępu do żadnych innych źródeł - skonstatowała przedstawicielka branży kolejarskiej.
"Budować bardziej efektywnie i skromnie, a nie na pokaz"
Istotnym elementem przy planowaniu inwestycji jest racjonalne jej gospodarowanie. Polska ma sporo pieniędzy na inwestycje infrastrukturalne, ale od tego, jak je wykorzysta, będzie zależał późniejszy rozwój kraju.
- Patrząc przez doświadczenie różnych krajów, najistotniejsze jest skupianie się na tym, żeby wprowadzić inwestycję infrastrukturalną jak najmniejszym kosztem jednostkowym - tłumaczył Artur Rudnicki, Country Coordinator for Poland, EIB Advisory, Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego w Polsce.
Myślę, że to jest rzecz, nad którą można by w Polsce zacząć pracować, żeby budować bardziej efektywnie i skromnie, a nie na pokaz. W przypadku niektórych inwestycji infrastrukturalnych można pójść w stronę Hiszpanii, a może model szwajcarski czy skandynawski jest lepszy - dodał Rudnicki.
Kolejnym elementem, który wpływa na efektywność i sprawność procesu inwestycyjnego jest kwestia przewlekłości procedur administracyjnych na szczeblu zarówno rządowym, jak również samorządowym, co podkreśliła Małgorzata Szczepańska, dyrektor generalna w Najwyższej Izbie Kontroli.
Sprawne przeprowadzenie audytu może tę sytuację poprawić i wprowadzić systemowe rozwiązania.
Jeżeli mamy do czynienia z sytuacją, kiedy samo przygotowanie inwestycji, uzyskanie pozwoleń trwa przy niektórych inwestycjach dłużej niż sam proces jej realizacji, a potem jeszcze jest kolejny wydłużony proces odbioru, to są to obszary, które można zaudytować i powiedzieć, że należy coś zmienić, czy to w przepisach, czy w podejściu - zaopiniowała Małgorzata Szczepańska.
Polska może liczyć na duży zastrzyk inwestycyjny. Nie wszystko jednak da się łatwo zrealizować
Jan Szyszko, sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, stwierdził, że w tym roku do Polski ma trafić 100 miliardów złotych z KPO. Pierwsza duża transza ma trafić do Polski pod koniec maja.
- Ten wniosek był składany jeszcze w grudniu, ale tryby Komisji Europejskiej "mielą w swoim niespiesznym tempie", co zauważył wiceminister.
W późniejszych miesiącach możemy liczyć na kolejne transze z KPO, jak również dodatkowe pieniądze z funduszy unijnych na infrastrukturę, klimat i środowisko.
- Oczywiście były takie inwestycje z KPO, które musieliśmy rewidować z Komisją Europejską. Pojawiały się dylematy: czy chcemy kupować sprzęt z Chin, np. autobusy elektryczne, czy nie wykorzystać tych pieniędzy, ponieważ europejskie fabryki miały już wyczerpane zapasy - przyznał Jan Szyszko.
Jan Szyszko, sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej Fot: Studio PTWPWiceminister zwrócił uwagę także na pewien paradoks. - Wiele europejskich fabryk, w tym polskich, było w stanie produkować niskoemisyjne autobusy w tym czasie, natomiast na to nie pozwalały unijne przepisy, żeby je produkować zamiast elektryków.
Pełny zapis sesji Inwestycje publiczne jest dostępny poniżej:
