Od gazu po turystykę. Polska i Słowacja chcą wspólnie wykorzystać moment transformacji gospodarczej

• Słowacja aktywnie poszukuje nowych źródeł dostaw gazu. Jednym z możliwych kierunków współpracy jest Polska.
• - Jeśli chodzi o przemysł gazowy, Polska stała się jednym z takich kluczowych rynków. Coraz częściej mówi się o jej roli jako potencjalnego hubu dla tej części Europy, co wydaje się zarówno logiczne, jak i uzasadnione - zaznaczył Richard Kvasňovský, CEO Słowackiego Stowarzyszenia Przemysłu Gazowego i Ropy Naftowej.
• Rozwój tak szerokiej współpracy wymaga nie tylko rozbudowy infrastruktury - energetycznej, kolejowej i drogowej  lecz przede wszystkim zmiany sposobu myślenia. Na ten aspekt zwrócił uwagę Stanislav Michalička, prezes Związku Logistyki i Spedycji Republiki Słowackiej.

Współpraca polsko-słowacka ma duży potencjał i opiera się na solidnych fundamentach, jednak w wielu obszarach pozostaje wciąż niewykorzystaną szansą, choć po obu stronach granicy widoczna jest wyraźna gotowość do jej pogłębiania - takie wnioski płyną z Forum Współpracy Gospodarczej Polska-Słowacja, zorganizowanego podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego. Eksperci byli zgodni: nadal istnieje szeroka przestrzeń do dalszego rozwoju.

Jako jeden z najważniejszych obszarów współpracy eksperci wskazali rozwój infrastruktury sektora energii i paliw jako elementu nowej architektury bezpieczeństwa Europy Centralnej.

Wspólny rynek energii Polski i Słowacji?

Przedstawiciele słowackiego przemysłu gazowego nie ukrywają, że obecnie kwestią priorytetową jest dla nich bezpieczeństwo energetyczne. Dotychczas kraj ten w dużej mierze opierał się na dostawach gazu z Rosji, jednak zostały one wstrzymane w styczniu 2025 roku.

W związku z tym, a także w obliczu unijnych regulacji przewidujących całkowite odejście od rosyjskiego gazu do września 2027 roku, Słowacja aktywnie poszukuje nowych źródeł dostaw. Jednym z możliwych kierunków współpracy jest Polska.

- Jeśli chodzi o przemysł gazowy, Polska stała się jednym z takich kluczowych rynków. Coraz częściej mówi się o jej roli jako potencjalnego hubu dla tej części Europy, co wydaje się zarówno logiczne, jak i uzasadnione. Polska dysponuje dużym rynkiem wewnętrznym, a dzięki inwestycjom w terminale LNG oraz rozbudowie infrastruktury przesyłowej od strony północnej osiągnęła znaczną dywersyfikację dostaw z różnych kierunków. W perspektywie najbliższych lat, po zakończeniu kolejnych projektów infrastrukturalnych, może również stać się znaczącym eksporterem gazu - podkreślił Richard Kvasňovský, CEO Słowackiego Stowarzyszenia Przemysłu Gazowego i Ropy Naftowej.

Richard Kvasňovský, CEO Słowackie Stowarzyszenie Przemysłu Gazowego i Ropy Naftowej. Licencja: PTWP

Z tej szansy skorzystać może między innymi Orlen.

- Mamy bardzo dobre fundamenty, przede wszystkim infrastrukturalne, jeśli chodzi właśnie o gaz i energię elektryczną. Grupa Orlen jest obecna na Słowacji, jeśli chodzi o sieć stacji paliw i rozwija się pod kątem tych konwencjonalnych stacji, jak i pod kątem nowego rosnącego rynku elektromobilności - mówiła w czasie dyskusji Julia Ćwiek, kierownik projektu, dział transformacji strategicznej, obszar strategii i innowacji W Orlenie.

Julia Ćwiek, kierownik projektu, Dział Transformacji Strategicznej, Obszar Strategii i Innowacji Orlen SA Licencja: PTWP

Z kolei Polska - zdaniem słowackich ekspertów - mogłaby skorzystać z ich dużego doświadczenia w zakresie atomu. Słowacja posiada ogromne doświadczenie w budowie i eksploatacji reaktorów jądrowych, jest jednym z liderów w UE pod względem udziału atomu w miksie energetycznym. Energia jądrowa stanowi fundament słowackiego miksu energetycznego, generując ponad 50-60 proc. energii elektrycznej.

- Od kiedy Polska dołączyła do klubu atomowego, jest kolejna płaszczyzna do współpracy. Przygotowujemy wspólny projekt przygotowania składowiska, ponieważ kiedy oddacie do użytku elektrownie jądrowe w Kopalinie i Lubiatowie, pomyślicie również o przetwarzaniu odpadów radioaktywnych. Przygotujemy więc infrastrukturę do tego celu. Innym obszarem potencjalnej współpracy może być przygotowanie infrastruktury operacyjnej dla waszych elektrowni. Mamy w tym doświadczenie - tłumaczył Andrej Žiarovski, dyrektor ds. rozwoju strategicznego i projektów międzynarodowych z firmy VUJE.

- Kiedy elektrownia zostanie uruchomiona, jako kraj będziecie potrzebować trochę czasu na modernizację. Będziecie potrzebowali pomocy w akredytacji części związanych z bezpieczeństwem jądrowym itp. W tej części, w tym segmencie eksploatacji elektrowni jądrowej, możemy pomóc - zaznaczył.

Andrej Žiarovski, dyrektor ds. rozwoju strategicznego i projektów międzynarodowych, firmy VUJE Licencja: PTWP

Wspólny potencjał regionu: od gazu po turystykę 

Marián Klas, członek zarządu TMR - Tatry Mountain Resorts, zwrócił uwagę, że Polska i Słowacja mogą stosunkowo łatwo wzmocnić swoją pozycję na globalnym rynku turystycznym - zarówno poprzez współpracę, jak i zdrową konkurencję przy realizacji różnych projektów.

Już dziś TMR zarządza kilkoma kluczowymi ośrodkami narciarskimi w regionie. Do najważniejszych należą Tatrzańska Łomnica i Szczyrbskie Jezioro w Tatrach Wysokich, Jasná w Tatrach Niskich (wszystkie na Słowacji), a także Szczyrk Mountain Resort w polskich Beskidach.

- Ponad 50 proc. klientów naszego największego resortu przyjeżdża z Polski. Jesteśmy bardzo dumni i bardzo wdzięczni, ponieważ klient polski jest największą grupą kliencką. Jeśli chodzi o współpracę, to dostrzegamy wiele inicjatyw, które wspierają Polskę i Słowację. Pojawiły się również nowe loty z Bratysławy, na przykład do Gdańska, które zazwyczaj są w 100 proc. wypełnione, więc mamy inicjatywy, które promują oba nasze kraje - podkreślił Klas.

Marián Klas członek zarządu, TMR-Tatry Mountain Resorts Fot: PTWP

"By zacisnąć współpracę, potrzebna jest zmiana myślenia"

Rozwój tak szerokiej współpracy wymaga nie tylko rozbudowy infrastruktury - energetycznej, kolejowej i drogowej, lecz przede wszystkim zmiany sposobu myślenia. Na ten aspekt zwrócił uwagę Stanislav Michalička, prezes Związku Logistyki i Spedycji Republiki Słowackiej.

- Połączenia kolejowe są coraz lepsze, połączenia drogowe są coraz lepsze, ale ważne jest również, aby zaszła też zmiana myślenia u ludzi. Musi nastąpić zmiana myślenia i rozpoznanie możliwości, ponieważ na przykład, gdy zapytasz kogoś na Słowacji, jakiego portu użyłbyś, aby wejść na inne rynki, zazwyczaj ludzie odpowiedzą, że to Hamburg, port niemiecki lub port miedzi na południowym Adriatyku, a teraz widzimy, że ludzie coraz częściej dostrzegają możliwość podróży przez Gdańsk na rynki globalne - mówił Michalička.

Stanislava Michalička, prezes Związku Logistyki i Spedycji Republiki Słowackiej Licencja: PTWP

Podobnego zdanie jest Robert Šimončič, dyrektor wykonawczy ze Słowackiej Agencji Rozwoju Inwestycji i Handlu (SARIO).

- Nie ma więc żadnych konkretnych barier. Chodzi bardziej o to, abyśmy jako agencja świadczyli bardziej wydajne i skuteczne usługi naszym firmom, pomagając im i wspierając je, pomagając im znaleźć partnerów w Polsce i rozwijać tam działalność - podkreślał.

Robert Simoncic, dyrektor wykonawczy Słowackiej Agencji Rozwoju Inwestycji i Handlu (SARIO) Fot: PTWP

Całościowo na region Polski i Słowacji zaczyna patrzeć także sektor bankowy.

- Z perspektywy sektora bankowego widzimy duże możliwości zacieśniania tej współpracy. Gdybym miał ją ocenić w szkolnej skali, byłoby to dziś między trójką a czwórką. Od tego roku formalnie funkcjonujemy w ramach regionu Europy Centralno-Wschodniej, zarządzanego z Polski, który obejmuje m.in. Słowację. Staramy się intensyfikować działania i wspólnie, jako jeden region, lepiej wykorzystywać jego potencjał - podkreślił Jacek Czerniak, head of sectors & coverage, wholesale banking z ING Banku Śląskiego.

Jacek Czerniak Head of Sectors & Coverage, Wholesale Banking, ING Bank Śląski SA Licencja: PTWP

Jakie bariery we współpracy ze Słowacją widzą Polacy? 

Jak twierdzą eksperci, dla małych i średnich przedsiębiorstw z Polski te bariery wyglądają trochę inaczej. Jedną z takich ważniejszych, nie na poziomie strukturalnym, ale na poziomie ogólnym, jest otwartość i myślenie o Polsce i Słowacji jako o krajach, które mogą zbudować wspólny ekosystem, zarówno w innowacji, technologii, ale również właśnie transformacji energetycznej.

Pojawiają się jednak także bariery techniczne.

- Taką techniczną barierą, która zdecydowanie utrudnia zarówno małym, jak i średnim przedsiębiorcom eksport czy też wchodzenia na rynek słowacki, jest oczywiście infrastruktura - tłumaczyła Justyna Lipczyńska, kierownik Regionu Europy Północnej, Departament Wsparcia Eksportu w Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu.  

Justyna Lipczyńska, Kierownik Regionu Europy Północnej, Departament Wsparcia Eksportu w Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu Licencja: PTWP

- Udrożnienie komunikacji kolejowej, komunikacji transportu ciężkiego, czyli przewozu towarów w sposób szybki, stabilny, ale nawet udrożnienie komunikacji lotniczej, czyli np. uruchomienie bezpośredniego połączenia lotniczego pomiędzy Warszawą a Bratysławą, już wpłynęłoby na możliwość realizacji projektów gospodarczych przez polskich przedsiębiorców - podkreśliła.