-
Doliny dla SMR, mniej regulacji i przede wszystkim uznanie tej technologii za perspektywiczną – to główne wnioski po publikacji strategii dla SMR od Komisji Europejskiej.
-
Swoje plany na małe reaktory ma także Polska, ale wciąż nie ma dokumentu, który by je ujednolicał.
-
Na taką strategię czekali inwestorzy, którzy już kilka miesięcy temu zwarli szyki, by zawalczyć o przyszłość małego atomu.
- Miejsce technologii SMR w polityce energetycznej będzie tematem debaty podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego. W tegorocznej edycji tej największej imprezy biznesowej w regionie znalazła się cała jądrowa ścieżka tematyczna, gdzie obok SMR-ów, rozmawiać będziemy o renesansie atomu na świecie, o projekcie budowy pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce i - oczywiście - o local contencie. Więcej informacji tutaj: https://www.eecpoland.eu/pl/
Tak się złożyło, że w dniu prezentacji strategii dla SMR (małe reaktory modułowe) szefowa Komisji Europejskiej była w Paryżu na Szczycie Energii Jądrowej.
Wydarzenie organizowane przez Międzynarodową Agencję Energetyki Atomowej (IAEA) w tym roku zostanie zapamiętane głównie za sprawą nieoczekiwanej deklaracji Ursuli von der Leyen. Mówiła o strategicznym błędzie, jakim było dla Europy porzucenie energetyki jądrowej.
Jak pisaliśmy na łamach WNP, na razie nic nie wskazuje na to, że kolejna tego typu deklaracja jest "wiatrem zmian" dla energetyki jądrowej w Unii Europejskiej. Za to na pewno jakiś sygnał otrzymał "mały atom", czyli SMR.
SMR szansą dla unijnego przemysłu
Publikacja i przyjęcie strategii, jak każdego podobnego dokumentu, to nie przełom, a konkretny sygnał dla przemysłu i interesariuszy. Komisja Europejska udowadnia w ten sposób, że "zauważyła" potencjał SMR i szanse, jakie niosą.
Te szanse zauważono zwłaszcza w trzech dziedzinach: celów klimatycznych (niskoemisyjność atomu i szanse na dekarbonizację innych sektorów), bezpieczeństwa (niezależność energetyczna) oraz cen energii (współwytwarzanie prądu i ciepła przez małe reaktory może obniżać ich ceny).
Wiele zależeć będzie od tego, czy europejskim spółkom uda się włączyć na dobre w wyścig o popularyzację SMR, a właściwie ich zaprojektowanie. Później warto byłoby, aby stanowiły o sile łańcucha dostaw dla tej technologii.
Deregulacja dla małego atomu
Jednocześnie dużo w tej strategii jest nie tyle domysłów, co ogólników. Małe reaktory na razie nie działają komercyjnie, jest kilka projektów w różnych fazach rozwoju. Brakuje więc jednostki referencyjnej. Dlatego też pomysły na SMR w wydaniu Komisji Europejskiej zamykają w hasłach o współpracy regulatorów i wspólnym licencjonowaniu reaktorów.
Przewidziano natomiast coś na kształt klastrów, a właściwie dolin, tylko że dla SMR (Net–Zero Acceleration Valleys) – w takich obszarach wydawanie pozwoleń dla SMR byłoby prostsze. KE nie wyklucza też innych ram wsparcia, szczególnie państwowego, dla SMR, by mobilizować je np. w ramach gwarancji.
Na pewno na plus ruch KE odnotują Francuzi, którzy jako jedyni w Europie mają spółkę, która pracuje nad własnym SMR. EDF po problemach i wstrzymaniu prac nad własnym małym reaktorem wznowił je na początku 2025 roku. Jednostka NUWARD ma dysponować mocą 400 MWₑ (megawatów elektrycznych) i 115 MWₜₕ (megawatów cieplnych). Pod koniec 2025 roku ogłoszono, że projekt reaktora przeszedł kolejny etap przeglądu (JER 2).
Najbardziej zaawansowanym przedsięwzięciem w zachodnim świecie pozostaje BWRX–300, nad którym pracuje GE Vernova Hitachi Nuclear Energy. Takie reaktory mają stanąć także w Polsce, za co odpowiada spółka Orlen Synthos Green Energy.
Kiedy strategia dla SMR w Polsce?
Na strategię dla SMR czekano już jakiś czas. We wrześniu 2025 roku Europejski Sojusz Przemysłowy ds. Małych Reaktorów Modułowych (SMR) przyjął swój pierwszy Strategiczny Plan Działań, inny kierunkowy dokument dla branży.
Swoje plany na strategię dotyczącą SMR ma także Polska. Tylko że prezentacja zaktualizowanego Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) i "mapy drogowej" dla SMR wciąż nie nastąpiła. W lutym 2025 roku ogłoszono takie zamiary, zręby nowego PPEJ rzeczywiście ujrzały światło dzienne. Jednak od konsultacji z połowy ubiegłego roku niewiele się w tej materii zmieniło.
Jak przekazało WNP biuro prasowe Ministerstwa Energii, strategia dla SMR jest już na ukończeniu. Z deklaracji resortu wynika, że niebawem poznamy jej założenia.