- Strategia Cyfryzacji Państwa wyznacza istotne kierunki rozwoju kraju w obszarze nowych technologii, cyberbezpieczeństwa, ochrony danych, prywatności czy kompetencji cyfrowych do 2035 r.
- Prace nad tym dokumentem trwają od 2024 r. i mają zakończyć się dopiero w 2026 r. Resort cyfryzacji zamknął właśnie kolejne konsultacje.
- Strategia do 2035 r. ma być aktualizowana co 2 lata. Minister właściwy ds. informatyzacji przedstawi również plan operacyjny, który zostanie przyjęty przez Komitet ds. Cyfryzacji. Będzie obowiązywał na 3 lata, ale co roku będzie aktualizowany. Szczególną rolę w procesie wdrażania strategii mają odgrywać - powoływani obligatoryjnie - pełnomocnicy ds. informatyzacji.
- Wśród uwag do projektu Ministerstwa Cyfryzacji, jakimi wcześniej podzieliły się z WNP podmioty uczestniczące w konsultacjach, znalazł się m.in. zapis o podatku cyfrowym.
Jak pisaliśmy w WNP, wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski lubi powtarzać, że Polska znajduje się wśród najlepiej zabezpieczonych państw świata, ale wciąż nie mamy strategicznych dokumentów z punktu widzenia bezpieczeństwa cyfrowego państwa. Chodzi o Strategię Cyberbezpieczeństwa RP i Strategię Cyfryzacji Państwa. Eksperci w rozmowach z WNP nazywali to wprost "grzechem zaniechania".
W grudniu ub.r. zakończyły się ponowne konsultacje ostatniej z wymienionych polityk. Określa ona priorytety naszego kraju w obszarze cyfryzacji, cyberbezpieczeństwa, rozwoju kompetencji cyfrowych, nowych technologii czy ochrony danych do 2035 r.
Pierwotna polityka została zmieniona pod wpływem blisko 1400 uwag, następnie zdecydowano się na ponowne konsultacje, które właśnie się zakończyły. Spłynęło ponad 500 uwag.
Gawkowski: to nie od prawa nam przybywa
W poniedziałek, w czasie EEC Trends, wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski był pytany przez nas o to, kiedy pojawi się Strategia Cyberbezpieczeństwa RP i Cyfryzacji Państwa.
Wszystkie akty legislacyjne będą niedługo. Strategia Cyberbezpieczeństwa, Strategia Cyfryzacji też. To nie od prawa nam przybywa, prawo tworzy ramy. Przybywa od tego, ile wprowadzimy tego prawa do użytku. Jeżeli będzie dobry użytek to wszyscy będziemy bezpieczni – stwierdził.
Dwa dni po naszej konferencji, w środę pojawił się projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia strategii dotyczącej informatyzacji państwa.
"Większość uwag została uwzględniona albo wyjaśniona. Aktualnie projekt jest kierowany na kolejny etap prac legislacyjnych" – poinformował resort.
10-letnia strategia, aktualizacja co 2 lata
Ministerstwo Cyfryzacji zaznacza, że strategia jest przyjmowana na 10 lat (na podstawie ustawy o informatyzacji – przyp. red.), ale tempo rozwoju technologicznego sprawia, że konieczny będzie stały przegląd i aktualizowanie dokumentu. Odpowiadać za to będzie minister właściwy do spraw informatyzacji (czyli minister cyfryzacji – przyp. red.), który we współpracy z innymi członkami Rady Ministrów będzie dokonywał rewizji co 2 lata i przedstawiał wnioski pozostałym ministrom (w terminie 2 miesięcy od zakończenia tego procesu).
Strategia zastąpi Program Zintegrowanej Informatyzacji Państwa i wpisuje się w politykę Unii Europejskiej "Droga ku Cyfrowej Dekadzie" do 2030 r. MC zapewnia również, że w przygotowanie i realizację założeń zostaną zaangażowane pozostałe resorty, by planowane działania w zakresie cyfryzacji państwa były spójne.
Horyzontalny charakter procesów cyfryzacji sprawia, że międzyresortowa współpraca w zakresie ich koordynacji i systematyzacja wiedzy na temat podejmowanych działań ma szczególne znaczenie. Choć dotychczasowe inicjatywy w tym zakresie przyniosły pewną poprawę, to efektywne zarządzanie cyfryzacją wymaga podjęcia dalszych działań – wskazano w dokumencie, z którego treścią zapoznała się redakcja WNP.
Cel: Polska "prawdziwym cyfrowym liderem"
We wstępie strategii zaznaczono, że wyzwania stojące przed Polską w obszarach konkurencyjności gospodarki, demografii, bezpieczeństwa państwa i jego obywateli czy zdrowia sprawiają, że intensywne inwestowanie w cyfryzację w wielu obszarach, a także zwiększenie poziomu suwerenności cyfrowej, przestaje być kwestią wyboru.
Wizja na 2035 r. ma koncentrować się na człowieku i poprawie jakości jego życia - tak, by cyfryzacja przyspieszyła i ułatwiła procesy.
"Polska cyfryzacja ma wiele obszarów, z których możemy być dumni, ale nie jesteśmy jeszcze liderem Europy ani tym bardziej świata. Uspójnienie wizji, realizacja przewidzianych w niej działań i znaczne zwiększenie przeznaczanych na cyfryzację środków pozwoli zmienić ten stan rzeczy. Za dziesięć lat Polska będzie prawdziwym cyfrowym liderem" – zadeklarowano w dokumencie.
Wśród wyzwań i trendów wskazano na multipolaryzację świata, nacisk na suwerenność technologiczną, splinternet, tj. fragmentaryzację otwartego internetu; wzrost znaczenia cyberbezpieczeństwa; hiperłączność; rosnącą platformizację usług; zaburzenie konkurencji przez wielkie korporacje technologiczne; koszty psychospołeczne związane ze sferą cyfrową; powiązanie transformacji cyfrowej z transformacją energetyczną, szybki rozwój AI; automatyzację i robotyzację gospodarki; oddalenie infrastruktury i usług cyfrowych od użytkownika; szybkie starzenie się społeczeństwa; niezakończony proces tworzenia jednolitego unijnego rynku cyfrowego. Zawarto też punkt wskazujący, że Polska administracja musi posiadać "możliwość samodzielnej analizy trendów rynkowych i technologicznych".
Co ciekawe, w SCP przedstawiono też analizę SWOT, czyli silnych i słabych stron, szans i zagrożeń dla cyfryzacji Polski w takich obszarach jak: infrastruktura techniczna, kompetencje przyszłości, cyberbezpieczeństwo, cyfrowe państwo oraz gospodarka cyfrowa.
Jako horyzontalne obszary zmian wskazano:
- zapewnienie dostępu do szybkich, wydajnych i bezpiecznych usług telekomunikacyjnych wszystkim użytkownikom;
- wzmocnienie kompetencji przyszłości (zarówno pod kątem zwykłego użytkownika, jak i rozwój umiejętności specjalistów);
- zapewnienie bezpieczeństwa wobec coraz większej liczby zagrożeń w przestrzeni cyfrowej;
- poprawę koordynacji transformacji cyfrowej (w wymiarze krajowym i międzynarodowym) w obliczu braku kompleksowej, spójnej i uporządkowanej informacji na temat stanu informatyzacji podmiotów publicznych oraz jej efektów.
Pozostałe cele podzielono na kategorie według klucza: państwo, ludzie, gospodarka, technologie.
Strategia bez zapisów o podatku cyfrowym
W połowie grudnia br. w WNP jako pierwsi informowaliśmy, że wśród rekomendacji zmian dotyczących Strategii Cyfryzacji Państwa znalazła się propozycja "objęcia największych firm technologicznych podatkiem od przychodów pozyskanych na terenie Polski".
Taką uwagę przekazała wtedy Fundacja Panoptykon: "W tej części Strategii (chodzi o część dotyczącą finansowania i wsparcia innowacji - przyp. red.) rekomendujemy dodanie, na poziomie celów lub planowanych interwencji, objęcie największych firm technologicznych podatkiem od przychodów pozyskanych na terenie Polski. Środki z tego podatku mogłyby być przeznaczone na walkę z dezinformacją, edukacją medialną i kampanie promujące higienę cyfrową" - wskazali eksperci.
Resort odpowiedział, że uwaga mieści się w zakresie obecnego opisu strategicznego i że "postulat zostanie dookreślony w dokumentach szczegółowych". W zapisach strategii znaleźliśmy jedynie fragment w kontekście "zapewnienia partnerskiej współpracy międzynarodowej, a także między państwem a biznesem, w tym sektorem MŚP":
Konieczne jest też zapewnienie uczciwych i partnerskich relacji z firmami z sektora ICT. Na szczególną uwagę zasługują relację z największymi globalnymi firmami technologicznymi. Choć funkcjonowanie bez ich produktów często jest niemożliwe, to zarazem muszą one uczciwie kontrybuować do rozwoju państwa, również w obszarze podatkowym. W budowaniu tych relacji konieczne jest utrzymanie suwerenności w kluczowych aspektach dotyczących cyfryzacji - wskazuje Strategia Cyfryzacji Państwa.
W dokumencie brakuje jednak nawiązania do konkretnych założeń podatku rekompensującego, przedstawionego pod koniec stycznia br.
W czasie EEC Trends wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski w rozmowie z WNP zapewniał: - To nie ambasador jednego czy drugiego państwa w Polsce będzie tworzył ramy prawne, tylko sami będziemy je tworzyli. To my możemy wskazywać, co jest dla nas dobre, a co nie - podkreślił, nawiązując do faktu, że podatek cyfrowy miałby uderzyć m.in. w amerykańskie big techy.
Monitoring realizacji strategii i pełnomocnicy ds. cyfryzacji
SCP zawiera priorytety do 2035 r., ale jak podkreślono, działalność operacyjna wymaga "krótszej perspektywy i elastycznego modelu".
To oznacza, że minister właściwy do spraw informatyzacji (cyfryzacji) ma przedstawić również plan operacyjny, który zostanie przyjęty przez Komitet ds. Cyfryzacji.
"Dokument będzie identyfikować działania o charakterze priorytetowym, wskazując na harmonogram realizacji oraz źródła ich finansowania. Będzie on obejmować trzyletni horyzont czasowy, a jego coroczna aktualizacja umożliwi dostosowanie do zmieniających się warunków technologicznych, społecznych i prawnych. Plan operacyjny zostanie przyjęty przez Komitet ds. Cyfryzacji i będzie stanowić również narzędzie wspierające proces monitorowania" – podał resort cyfryzacji.
Szczególną rolę w procesie wdrażania strategii mają otrzymać - powoływani obligatoryjnie - pełnomocnicy ds. informatyzacji (zgodnie z art. 12a ustawy o informatyzacji) w urzędach obsługujących ministrów oraz w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, natomiast fakultatywnie mają pojawić się w pozostałych urzędach. Ich zadaniem ma być koordynowanie prac nad realizacją strategii, doglądanie postępów i ryzyka związanego z brakiem możliwości wdrożenia założeń.
Dodatkowo realizacja Strategii będzie poddawana raz w roku ocenie ministra (pod kątem celów horyzontalnych i kierunkowych wraz z badaniem ilościowym), a wyniki będzie przedstawiał Komitetowi ds. Cyfryzacji (w formie sprawozdania, publikowanego na stronie MC, w ciągu 3 miesięcy od zakończenia roku kalendarzowego).
Strategia Cyfryzacji Państwa nie wpłynie na zwiększenie limitu wydatków w ramach poszczególnych części budżetu państwa.