Czego trzeba, by okiełznać kryzys. Biznes punktuje państwo

Firmy potrzebują wsparcia od państwa, by konkurować z zachodnimi gigantami w pokryzysowych warunkach. Ważne są stabilne ramy regulacyjne. To tylko niektóre wnioski z raportu "Reakcja polskiego biznesu na szok energetyczny. Perspektywy dla inwestycji energetycznych".

• Premiera raportu "Reakcja polskiego biznesu na szok energetyczny. Perspektywy dla inwestycji energetycznych", będącego wspólnym przedsięwzięciem ING Banku Śląskiego i Europejskiego Kongresu Gospodarczego odbyła się 13 czerwca. Wydarzeniu towarzyszyła debata wokół najistotniejszych wątków tego  opracowania. 

• PEŁNY RAPORT "Reakcja polskiego biznesu na szok energetyczny. Perspektywy dla inwestycji energetycznych" DO POBRANIA TUTAJ

• Z debaty: - W 2020 roku było 7 tys. godzin przerw w dostawie prądu w Polsce, ale w roku 2021 było to już 20 tys., a w 2022 r. ten poziom doszedł do 60 tys... - podkreśliła Katarzyna Rozenfeld, Non-Executive Director w firmie Grantham.

• Z debaty: Dariusz Bliźniak, wiceprezes  Respect Energy wskazał, że w poprawie funkcjonowania i możliwościach systemów elektroenergetycznych dużo da się zrobić bezinwestycyjnie - poprzez odpowiednie rozwiązania organizacyjno-prawne.  

• Z debaty: - Prowadząc projekty w perspektywie nawet ośmioletniej, liczymy na przewidywalność. Polska potrzebuje odpowiednich mechanizmów na poziomie unijnym i krajowym, które zapewnią wsparcie dla firm. Rozwiązaniem może być również dywersyfikacja źródeł energii - mówił Tomasz Prejs, prezes zarządu Stadler Polska.

• Z debaty: Michał Mrożek akcentował wagę ram regulacyjno-prawnych, określających m.in. warunki powstawania farm wiatrowych na morzu. Chodzi także o to, by umożliwić zabezpieczenie finansowania tych projektów.

13 czerwca w Warszawie byliśmy świadkami premiery raportu powstałego z inspiracji i pod marką ING Banku Śląskiego oraz Europejskiego Kongresu Gospodarczego - "Reakcja polskiego biznesu na szok energetyczny. Perspektywy dla inwestycji energetycznych".

Fundamentem tego opracowania były rozmowy dziennikarzy portali Grupy PTWP z menedżerami działających w Polsce firm oraz przedstawicielami zagranicznych izb handlowych, przeprowadzone w pierwszych miesiącach 2023 roku.

Ogólnie? Polski biznes, jak można wyczytać w konkluzjach, wychodzi już z kryzysu energetycznego, ale firmy w różnym zakresie i stopniu odczuwają jego skutki i - co ważniejsze - podejmują działania, by je zniwelować czy wręcz wykorzystać dla dalszego biznesowego, zrównoważonego wzrostu.

"Sytuacja gospodarcza w Polsce jest naznaczona przez wysoką inflację bazową"

Rafał Benecki, główny ekonomista ING Banku Śląskiego, w charakterystyce bieżącej sytuacji makroekonomicznej ocenił, że sytuacja gospodarcza w Polsce jest naznaczona nie tylko przez wysoką inflację CPI, ale - co gorsza - wysoką inflację bazową.

Nasz kraj wyróżnia się tu „in minus” na tle innych państw Europy Środkowej - tym bardziej, że poziom inflacji bazowej spada u nas zdecydowanie najwolniej .

Czy widać zatem przestrzeń do obniżek stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej? Główny ekonomista ING Banku zaleca tu dużą ostrożność - powoli rysuje się jednak pole do redukcji stóp (jednokrotnej) jesienią tego roku roku, w szczególności jeśli pozostałe państwa naszej części Europy zdecydują się na taki ruch.

Jednocześnie pojawiają się pozytywne zjawiska w kwestiach skracania łańcuchów dostaw. To konsekwencja zaburzeń czasu pandemii wzmocniona geopolitycznymi i gospodarczymi perturbacjami związanymi z wojną w Ukrainie - m.in. Niemcy zaczęli kupować znacznie więcej towarów z Polski i Rumunii niż z Rosji (co oczywiste), ale i z Chin. Pożądane, by za tym procesem poszły również na szeroką skalę nearshoringowe inwestycje w państwach Unii.    

Szok energetyczny spowodował, że firmy przerzucały wyższe koszty energii na klientów. Ale to tylko jedna strona medalu...

Leszek Kąsek, starszy ekonomista ING Banku Śląskiego, prezentując główne tezy raportu, stwierdził, że bezpieczeństwo energetyczne - co znalazło także mocny wyraz w rozmowach  z menedżerami  dużych polskich firm - w dużej mierze zależy od rozwoju sektora odnawialnych źródeł energii (OZE), w tym w inwestycjach własnych przedsiębiorstw w tej mierze.

Szok energetyczny spowodował, że firmy przerzucały wyższe koszty energii na klientów. Ale to tylko jedna strona medalu... Uderza bowiem wielka elastyczność i różnorodność reakcji dużych przedsiębiorstw na kryzys energetyczny. Były to działania doraźne, ale i środki podjęte zawczasu, które w kryzysowym okresie wydały owoce.

W zależności od konkretnej sytuacji w zakupie energii elektrycznej czy cieplnej firmy decydowały się na kontynuacje kontraktów wieloletnich, transakcje spotowe, zmiany dostawcy lub renegocjacje umów.

Swoje zrobiły audyty efektywności energetycznej, wewnętrzne grupy robocze, analizujące zużycie nośników energii, nowoczesne programy monitorujące pracę maszyn, systemy sterujące temperaturą pomieszczeń czy też oświetlenia, czujniki ruchu i systemy odzysku ciepła czy termomodernizacja. W niektórych wypadkach błogosławieństwem były tu własne instalacje fotowoltaiczne czy wiatrowe (przewidziano też sporo nowych inwestycji). A przecież to nie wszystkie z wymienianych w wywiadach metod...  

Tak czy inaczej: rosną moce OZE, dla których impulsem stał się wzrost cen, ale i kłopoty z dostępem do paliw kopalnych. Nadal jednak elektroenergetyczna sieć przesyłowa i dystrybucyjna stanowi wąskie gardło transformacji sektora energii w Polsce.

Inna konkluzja-synteza z raportu? W kwestiach ESG duże firmy zwracają większą uwagę na kwestie związane z ESG (odpowiedzialność środowiskowa, społeczna i ład korporacyjny) niż małe. Świadomość i praktyki działających w naszym kraju przedsiębiorstw wygląda tu już dość krzepiąco, co udowadniają liczne rozmowy, przeprowadzone na potrzeby naszego raportu.  

W dyskusji osnutej wokół wątków zawartych w naszym opracowaniu (poprowadził ją Jacek Ziarno, redaktor naczelny magazynu gospodarczego "Nowy Przemysł") Michał H. Mrożek, wiceprezes zarządu ING Banku Śląskiego, zaznaczył, że widmo kryzysu energetycznego jest już za nami - zarówno na poziomie firm, jak i kraju, ale utrzymuje się niepewność co do przyszłości. Owe niepokoje zredukować może dalsza dywersyfikacja dostaw i źródeł energii, w tym utwierdzanie niezależności i bezpieczeństwa poprzez lokalne inwestycje w energię odnawialną.

Z kolei Tomasz Prejs, prezes zarządu firmy Stadler Polska, przypomniał, że wojna w Ukrainie stanowiła szok dla rynku energetycznego, ale proces wychodzenia z użycia paliw kopalnych rozpoczął się już wcześniej - agresja Rosji na kraj naszych sąsiadów ten proces tylko przyspieszyła.

Skończył się czas stabilizacji na rynkach i planowania długoterminowych miksów energetycznych

Dariusz Bliźniak, wiceprezes ds. operacyjnych Respect Energy, akcentował, że czas stabilizacji na rynkach energetycznych mamy definitywnie za sobą.

- Mamy zmienność w popycie, podaży. Potrzebna jest elastyczna produkcja i przesył energii energetycznej. Skończył się czas planowania długoterminowych miksów energetycznych. Jednocześnie należy spojrzeć na nowo na kwestie związane z energetyką. Najlepszym rozwiązaniem byłoby budowanie sieci energetycznych lokalnie - dodał wiceprezes Respect Energy.

Wskazał, że w poprawie funkcjonowania i możliwościach systemów elektroenergetycznych dużo da się zrobić bezinwestycyjnie - poprzez odpowiednie rozwiązania organizacyjno-prawne.  

Można się z tym zgodzić, na razie jednak jest nie najlepiej... - W 2020 roku było 7 tys. godzin przerw w dostawie prądu w Polsce, ale w roku 2021 było to już 20 tys., a w 2022 r. ten poziom doszedł do 60 tys... - podkreśliła Katarzyna Rozenfeld, dyrektor niewykonawcza w firmie Grantham.        

Obecną sytuację duże polskie firmy oceniają jednoznacznie... Niemal wszyscy rozmówcy na pytanie „Co wstrzymuje jeszcze większe inwestycje w energię odnawialną” - odpowiadali, że - prócz ustawy 10H (nawet w znowelizowanej formie) - zły stan infrastruktury elektroenergetycznej w Polsce i związane z tym poważne ograniczenia z przyłączaniem realizowanych przez same firmy inwestycji fotowoltaicznych czy wiatrowych do sieci, co - poprzez sprzedaż energii - niewątpliwie wpłynęłoby na ich opłacalność. Solą w oku są także zawiłe i przewlekłe procedury w tej mierze, w dodatku niezestandaryzowane dla całego kraju.

Tomasz Prejs z kolei podkreślił, że biznes nie lubi specyficznego rodzaju "elastyczności" - dużym wyzwaniem dla niego jest zabezpieczenie kosztów energii.

- Prowadząc projekty w perspektywie nawet ośmioletniej, liczymy na przewidywalność. Polska potrzebuje odpowiednich mechanizmów na poziomie unijnym i krajowym, które zapewnią wsparcie dla firm. Rozwiązaniem może być również dywersyfikacja źródeł energii - podkreślił.

W jednej z tez raportu wyczytamy, że nasze duże podmioty działające w skali europejskiej nadal mają kłopot z konkurowaniem z firmami np. z Niemiec, które otrzymują dużo większe wsparcie na poziomie krajowym. "Duże przedsiębiorstwa, z którymi przeprowadziliśmy wywiady, wskazywały na ewentualność utraty międzynarodowej konkurencyjności cenowej" - widnieje w naszym opracowaniu.

Jeszcze o konieczności przewidywalności?

- Polska potrzebuje przewidywalności w procesie transformacji energetycznej - stwierdziła Katarzyna Rozenfeld.

Podkreśliła zarazem, że - delikatnie mówiąc - trudno o to, kiedy w rozmaitych dokumentach dotyczących strategicznej polityki energetycznej państwa mamy do czynienia z rozbieżnymi liczbami, a co za tym idzie - także z koncepcjami. Według ekspertki należy też realistycznie powątpiewać m.in. w daty rozwoju energetyki jądrowej w Polsce.

W pewnym sensie o to samo dopominał się Michał Mrożek: podkreślił wagę ram regulacyjno-prawnych określających m.in. warunki powstawania farm wiatrowych na morzu. Chodzi także o to, by umożliwić zabezpieczenie finansowania tych projektów.

Zapis wideo całości wydarzenia towarzyszącego premierze naszego raportu "Reakcja polskiego biznesu na szok energetyczny. Perspektywy dla inwestycji energetycznych" (m.in. wystąpienie Rafała Beneckiego, prezentacja tez tego opracowania i ekspercka dyskusja wokół jego wątków) - już wkrótce w portalu WNP.PL