Miasto liczy na pieniądze z KPO na inwestycję w cyfryzację i zieloną energię

- Jesteśmy przygotowani do szybkiego wykorzystania środków unijnych z KPO. Główne zadania inwestycyjne dotyczyć będą cyfryzacji zarządzania i ograniczenia śladu węglowego. Będziemy mieli także wkład własny - mówi w rozmowie z WNP.PL prezydent Rzeszowa Konrad Fijołek.

• Zdaniem prezydenta Rzeszowa Konrada Fijołka na tworzenie i realizację nowych projektów infrastrukturalnych z wykorzystaniem środków z KPO jest już dziś zbyt późno.
• W okresie oczekiwania na unijne pieniądze w Rzeszowie wytypowano najważniejsze cele, które można wykonać i rozliczyć w okresie najbliższych 2-3 lat.
• Dla miasta najważniejsze pozostaje ograniczenie śladu węglowego i rozwiązania cyfrowe, które mają poprawić jakość życia mieszkańców.
• Już 8 lutego 2024 r, w hotelu Sheraton Grand Warsaw, odbędzie się konferencja EEC Trends, stanowiąca wprowadzenie do majowego Europejskiego Kongresu Gospodarczego (EEC).

Czy - w pańskiej ocenie - pieniądze, które mogą trafić do naszego kraju z Unii Europejskiej w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO), będą przydatne w finansowaniu projektów przygotowanych przez władze samorządowe Rzeszowa?

- Dla nas KPO jest bardzo ważne w dwóch aspektach. Po pierwsze: dla uczynienia z naszych miast obszarów neutralnych klimatycznie. Oznacza to wszystkie projekty związane ze zmniejszeniem śladu węglowego, czyli emisją w naszych miastach - począwszy od budynków użyteczności publicznej, po wszystko, co w mieście jest produkowane i zużywane przez jego mieszkańców.

Do tego dodać trzeba wszystko, co związane jest z ochroną środowiska, zarządzaniem wodą i gospodarką ściekową, kanalizacjami deszczowymi i przygotowaniem się do odzyskiwania wody pochodzącej z opadów.

Rzeszów zamierza przeznaczyć środki z KPO na termomodernizację, budowę biogazowni i farm fotowoltaicznych

Musimy się przecież adaptować do nowych zjawisk klimatycznych. A przecież jest jeszcze nowa polityka energetyczna w naszym mieście. Stawiamy na odnawialne źródła energii. Z funduszy KPO chcemy przeznaczyć środki na termomodernizację budynków. Myślimy także o budowie biogazowni i odzyskiwania ciepła ze ścieków komunalnych.

My to mamy już skatalogowane - nie jesteśmy na etapie analiz czy też zastanawiania się, co dalej. Dla samorządów środki unijne przeznaczone na neutralność klimatyczną mają kapitalne znaczenie rozwojowe.

A drugi dział, w którym samorządy będą mogły wykorzystać unijne pieniądze?

- Drugi pakiet to cyfryzacja wielu procesów, wielu działań, które realizujemy na styku samorządów z mieszkańcami. Automatyzacja wielu procesów, w tym użycie sztucznej inteligencji do wielu działań, spowoduje lepsze zarządzanie miastami.

Gmina Rzeszów za pieniądze pozyskane z KPO zamierza zrealizować cele związane z ograniczeniem śladu węglowego i cyfryzacją. Fot. Shutterstock/Stepniak

Idzie też o bardziej efektywne korzystanie z zasobów danych, analityki. Jako miasta produkujemy bardzo dużo informacji, na przykład w Rzeszowie to są ogromne pule danych transportowych z systemu monitoringu.

Potrzebujemy do tego wszystkiego narzędzi, w tym tzw. dashboardów (czyli specjalnych raportów, w których informacje są powiązane z celami i dodatkowo prezentowane w formie wizualizacji), wyciągania wniosków ze stosowania rozwiązań.

Projekty cyfrowe pozwalają na ogromne oszczędności w bieżącym zarządzaniu miastem

Wręcz tworzenia cyfrowych bliźniaków naszych miast, czyli tak chcemy opracować naszego zasoby, aby każda kolejna zmiana mogła być wcześniej symulowana na sztucznym modelu.

To potężne pieniądze, ale włożone w takie projekty cyfrowych odzwierciedleń naszych miast i systemów zarządzania spowodowałyby ogromne oszczędności w codziennym kierowaniu aktywnością miasta. Dodatkowo to jest możliwe do wykorzystania. Czas na realizację projektów z KPO także będzie ograniczony.

I można założyć, że Rzeszów jest do tych wyzwań przygotowany technicznie i strategicznie?

- Do tych kwestii jesteśmy przygotowani i strategicznie, i technicznie, ponieważ wiemy, co chcemy zrobić. W okresie oczekiwania na środki z KPO dokonaliśmy przeglądu spraw; mamy już przygotowane technologie, wiemy, co chcemy wdrożyć i ulepszyć cyfrowo.

Najtrudniejsze będzie dopełnienie wszystkich niezbędnych procedur. Dlatego wielkich przedsięwzięć infrastrukturalnych nie jesteśmy w stanie zrobić w tym okresie 2,5 roku... Jesteśmy jednak w stanie zrobić projekty wielopunktowe. Projekty cyfrowe, które można łatwo powielać, powinny się w wyznaczonym terminie zmieścić.

Nie powinno być problemów z przygotowaniem i sfinansowaniem projektów związanych z produkcją energii z odnawialnych źródeł

Mamy firmy, które są w stanie sprostać naszym zapotrzebowaniom - i dlatego - łącznie z procedurą przetargową - możemy osiągnąć sukces w wyznaczonym terminie. W przypadku rozwiązań dotyczących zielonej energii jestem spokojny, bo zainteresowanie mieszkańców czy firm jest ogromne. Możemy postawić farmy fotowoltaiczne, które zasilą obiekty samorządowe czy też firmowe. I  kilkadziesiąt wiatraków.

Czy gmina Rzeszów będzie miała na te projekty niezbędny wkład własny? 

- To dobre pytanie, po tym najgorszym 2023 roku w historii, jeśli chodzi o finanse samorządów... My ustabilizowaliśmy nasze finanse, dlatego stać nas będzie na wkład własny.

Trzeba sobie także jasno powiedzieć, że będziemy w przyszłości potrzebowali nowych mechanizmów finansowych, które pozwolą nam jeszcze bardziej ustabilizować sytuację.

Jako samorządowcy liczymy na zwiększenie udziałów w dzieleniu podatków płaconych w danej gminie. W kontrakcie przedwyborczym z samorządowcami zapowiedziała to obecnie rządząca koalicja.

Pozostaję tu spokojny; bardziej bym chciał, abyśmy już mogli ruszyć z projektami. Taka zwłoka, czekanie na powołanie rządu znaczy bardzo dużo, zwłaszcza na przełomie roku, kiedy już są uchwalane budżety na 2024 rok.