Przywrócenie VAT na żywność da 13 mld zł i podwyżki dla nauczycieli

Rząd powinien przedstawić strategię gospodarczą, która określi co nas czeka. Czy będziemy mieli kontynuację, czy coś zupełnie innego - mówi w rozmowie z WNP.PL główny ekonomista Polskiej Rady Biznesu Janusz Jankowiak.

• Rozmawiamy z głównym ekonomistą Polskiej Rady Biznesu Januszem Jankowiakiem.
• Jego zdaniem nowy rząd powinien przygotować strategię gospodarczą, która określi co nas czeka w kolejnych miesiącach.
• Pozostałości Polskiego Ładu powinny zostać usunięte z naszego systemu podatkowego. Polski biznes oczekuje stabilizacji i przewidywalności wówczas będzie decydował się na inwestycje.
• Jego zdaniem przywrócenie VAT na żywność da 13 mld zł. Te pieniądze są politykom bardzo potrzebne w kontekście spełnienia niektórych obietnic składanych w trakcie kampanii wyborczej. Dotyczy to w głównym stopniu podwyżek wynagrodzeń dla sfery budżetowej i dla nauczycieli.
• O tych wszystkich sprawach będziemy tez rozmawiać na konferencji EEC Trends, która 8 lutego zostanie zorganizowana w Warszawie. Wydarzenie to będzie wstępem do majowego Europejskiego Kongresu Gospodarczego.

Jakie najważniejsze zadania będą stać przed nowym rządem związane z budżetem, finansami państwa i przedstawieniem nowej strategii rozwoju gospodarczego?

- Przede wszystkim trzeba i wszyscy to doskonale wiedzą, odblokować najszybciej dostęp do finansowania zewnętrznego, a zwłaszcza do funduszy unijnych. Tutaj jednak wkraczamy w sferę polityki, dlatego, że to wymaga zmian, które są poza zasięgiem ekonomii, ale to jest oczywiste, to finansowanie jest nam potrzebne.

Jednak drugą sprawą jest załatwienie spraw ważnych dla podmiotów gospodarczych. Dotyczy to żywności i obniżonego, zerowego VAT-u na podstawowe produkty spożywcze. Następnie cen energii elektrycznej i gazu. Wszystko jest dobrze znane, rozpoznane, ale wymaga wyjaśnienia. Bo np. trzeba policzyć koszty produkcji w przedsiębiorstwach.

Przywrócenie stawki VAT na żywność w minimalnym stopniu zwiększy inflację, ale może przynieść budżetowi 13 mld złotych

Ma to jednak ogromny wpływ na budżet, od tego zależą wpływy. Jeśli zostanie przywrócony VAT na żywność na poziomie 5 procent to odbije się automatycznie na poziomie inflacji. Nieznacznie, w mojej ocenie podwyższy to inflację o jakieś 0,3 pkt. proc., ale za to da rządowi około 13 miliardów złotych dodatkowych dochodów w przyszłym roku.

Przywrócenie 5 proc. podatku VAT na żywność zwiększą wpływy budżetowe o 13 mld złotych Fot. Unplash Tora Clark

Te pieniądze są politykom bardzo potrzebne w kontekście spełnienia niektórych obietnic składanych w trakcie kampanii wyborczej. Dotyczy to w głównym stopniu podwyżek wynagrodzeń dla sfery budżetowej i dla nauczycieli. Wspomniane 13 miliardów złotych pozwoliłoby pokryć podjęte zobowiązania. Są to rzeczy do zrobienia na już, szybko.

A w nieco dłuższej perspektywie, czym powinien zająć się nowy rząd w sferze gospodarczej?

- Powinna zostać przedstawiona strategia gospodarcza, która określi co nas czeka. Czy to ma być kontynuacja tego co było do tej pory, czy coś zupełnie innego. Ze swej strony oczekiwałbym wejścia w obszar inwestycji prorozwojowych, inwestycji podnoszących nasz potencjał gospodarczy, które pozwoliłyby nas uodpornić na inflację. My musimy osiągnąć wyższe tempo PKB, z tym się akurat wszyscy zgadzają. Dlatego trzeba przygotować cały wachlarz działań.

Co jest teraz najważniejsze dla biznesu, nowa strategia gospodarcza czy sprawy podatkowe?

- Gdy mowa jest o biznesie to chciałbym przypomnieć, że zmiany wprowadzone w ramach programu Polski Ład wprowadziły bardzo duży nieład do całego systemu podatkowego. Resztki tego jeszcze do tej pory obowiązują i dlatego trzeba do tego się odnieść, uporządkować, skatalogować.

Tak naprawdę to biznes nie oczekuje od rządu niskich podatków, nie chciałby oczywiście ich podwyżki, ale już szybciej zniósłby to z całą pewnością o ile uzyskałby gwarancje, że te zmiany podatkowe nie będą następowały często. Nie będą następowały w takim tempie, w takim trybie, w jakim to się odbywało do tej pory, bez konsultacji, często wręcz z zaskoczenia.

Stanowienie prawa w parlamencie nie powinno się odbywać na podstawie przedłożenia poselskiego

Potrzebna jest stabilizacja systemu podatkowego i inny sposób stanowienia prawa. Do tej pory funkcjonowały tzw. przedłożenia poselskie, które nie wymagały konsultacji. To powinno się skończyć.

Czy środki z Krajowego Planu Odbudowy mogą być elementem, który wpłynie na inwestycje w naszym kraju?

- Pieniądze z KPO są w jakimś sensie znaczone. Nie można ich wziąć i wydać ot tak, na co się chce. One będą przeznaczone na określone cele i te cele są, z całą pewnością modernizacyjne. Mowa jest o przedsięwzięciach związanych z gospodarką energooszczędną, poprawą efektywności energetycznej i zielonymi technologiami.

Pieniądze unijne, z całą pewnością, nie mogą zostać "przepalone" czy "przejedzone" tylko muszą poprawić naszą efektywność gospodarczą.

Od kilku lat mówiono, że biznes, polskie firmy czekają z inwestycjami na lepszy moment, czy on już nadchodzi?

- Przedsiębiorcy będą inwestowali, korzystając z różnych sposobów finansowania. Mówię o kredytach bankowych, ale także private equity, czy innych formach pozyskiwania pieniędzy. Jednak będą to robili wtedy, gdy będą mieli zapewnioną stabilność warunków funkcjonowania.

Z całą pewnością można powiedzieć, że tak po prostu będzie. Przez poczucie stabilności rozumiemy nie tylko bezpieczeństwo prawne, ale również to, że mamy do czynienia z równowagą makroekonomiczną.

Bardzo trudno podejmuje się decyzje o nowych inwestycjach w otoczeniu wysokich stóp procentowych

Trudno się inwestuje w sytuacji, w której inflacja jest dwucyfrowa i jest znacząco powyżej celu inflacyjnego Narodowego Banku Polskiego. Dla wzrostu poziomu inwestycji konieczne jest, aby prywatne podmioty czuły się bezpiecznie.