Niedobór pracowników, rosnące koszty pracy i presja regulacyjna Unii Europejskiej pchają przemysł do zmian. - Przyrost kosztów pracy, których nie jesteśmy w stanie skompensować, jest dużym obciążeniem. Konsekwencją może być ograniczenie inwestycji czy ograniczanie produkcji - mówi Paweł Adamowicz, dyrektor ds. technologii BSH Polska.
- Skutki niżu demograficznego odczuwamy już teraz, szczególnie w okresie rekrutacji w okresie tzw. wysokiego sezonu. I przewidujemy, że w najbliższych latach dostępność potencjalnych pracowników będzie jeszcze bardziej ograniczona.
Jak sobie z nim radzimy? Oferujemy takie warunki pracy i zatrudnienia, aby stać się pracodawcą pierwszego wyboru. Oprócz wynagrodzenia proponujemy atrakcyjne pakiety - np. medyczny, sportowy - czy też comiesięczne dofinansowanie do posiłków.
Dodatkową motywacją do podjęcia pracy w BSH pozostaje fakt, że w skali Polski jesteśmy dużą organizacją, która daje możliwości rozwoju zawodowego zarówno w strukturach lokalnych, jak i globalnych. Możliwości jest wiele - to zarówno praca dla międzynarodowych struktur, obsługa globalnych kompetencji z Polski (np. w Centrum Usług Wspólnych czy w Centrum Badań i Rozwoju), jak i możliwość podjęcia pracy za granicą w ramach naszej organizacji.
Wspomniane możliwości są atrakcyjną opcją w przypadku specjalistów i niewątpliwie stanowią naszą silną stronę, dlatego będziemy kontynuować te działania.
Paweł Adamowicz, CTO BSH Polska, odpowiedzialny za wszystkie krajowe fabryki. Fot. Materiały prasowe/BSHDbamy o nawiązanie relacji z osobami, które dopiero za kilka lat wejdą na rynek pracy poprzez wielowymiarową współpracę z uczelniami czy programy praktyk i staży. Stawiamy na zdobywanie wiedzy praktycznej - tak, aby studenci poznali biznes od środka. Jest to też dla nas oczywiście możliwość poznania najlepszych kandydatów.
Współpracujemy również ze szkołami średnimi, by pozyskać techników z wymaganymi kwalifikacjami.
A jak wygląda kwestia naboru pracowników "bezpośrednio produkcyjnych"?
- To większe wyzwanie... Branża AGD charakteryzuje się dużą sezonowością, która determinuje, o ile osób czasowo zwiększymy zatrudnienie.
Jednym ze sposobów radzenia sobie z tym wyzwaniem stało się otwarcie się na pracowników zagranicznych. W tym celu dostosowujemy stanowiska pracy, wyposażając je w instrukcje w języku angielskim czy ukraińskim. Elastyczność, otwartość na pracowników innych nacji musi się zwiększać... W naszym wypadku to systematyczna i ustrukturyzowana praca.
Wyzwaniem nie jest tylko spełnienie wymogów prawnych, ale także praktycznych - jak właściwie tłumaczenie dokumentów i instrukcji pracy, dobre wdrożenie pracowników w nasze procesy produkcyjne czy podstawowa komunikacja z przełożonym i współpracownikami.
Kontynuujemy dostosowanie ergonomii naszych stanowisk pracy dla pracowników różnych płci. W polskim prawie mamy bowiem m.in. dosyć duże różnice z perspektywy ciężaru podnoszonych i przenoszonych elementów czy ładunków, przepychanych wózków materiałowych.
Duży potencjał ma aktywizacja osób, które nie są jeszcze na rynku pracy. Do takich grup należą np. osoby w wieku emerytalnym (chcący pracować), pracownicy niepełnosprawni, ale także ci, których ogranicza czas, jaki mogą poświęcić na pracę (np. młode mamy). Pracujemy by nasz plan pracy pozwalał na bardziej elastyczne dostosowanie godzin pracy, wyboru większej liczby godzin np. w weekendy etc.
Takie środowiska to z reguły nie są setki ludzi, ale dbałość o niewielkie grupy także pozwala zapełnić stanowiska.
Wspomniał pan o pakietach dodatkowych korzyści. Jaka jest ich rzeczywista rola w zatrudnieniu, szczególnie na stanowiskach produkcyjnych?
- W przypadku pracowników zainteresowanych stanowiskami bezpośrednio produkcyjnymi króluje stawka godzinowa. My zwykle komunikujemy o atrakcyjności całego pakietu.
Staramy się przy tym, żeby pakiet dla pracowników sezonowych był tak samo atrakcyjny, jak dla stałych pracowników BSH. Zwykle jednak stawka godzinowa to pierwsze kryterium wyboru.
Czy inwestycje w technologie zastąpią pracę ludzi na tych "problematycznych" stanowiskach?
- Nieustannie realizujemy inwestycje poprawiające warunki pracy. Dlatego tam, gdzie to możliwe i jeśli oszacujemy, że w perspektywie 2-3 lat dana inwestycja przyniesie zwrot, podejmujemy decyzję o automatyzacji.
To na pewno - w niektórych zakresach - może nam pomóc usprawnić procesy. Ale praca ludzka jest i pozostanie dla nas kluczowa.
Automatyzacja w naszej firmie postępuje w sposób ciągły i stopniowy. Barierami są m.in. opłacalność i dostępność kapitału, który musimy w to zainwestować.
Jakie reperkusje w pana firmie a także w gospodarce powoduje - i perspektywicznie może spowodować - sukcesywny wzrost kosztów pracy?
- Przyrost kosztów pracy, których nie jesteśmy w stanie skompensować innymi działaniami dla poprawy konkurencyjności, niewątpliwie jest dla nas dużym obciążeniem.
Konsekwencją może być ograniczenie inwestycji czy produkcji. Koszty pracy nie są, rzecz jasna, jedynymi czynnikami wpływającymi na naszą konkurencyjność... Jeżeli będzie ona na właściwym poziomie, będziemy jeszcze więcej inwestować.
Pracownicy naturalnie oczekują wyższych wynagrodzeń. Jako liderzy odpowiadamy za zachowanie równowagi między tempem wzrostu płac a stabilnością zatrudnienia. Ma to szczególne znaczenie w operacjach, gdzie koszty pracy stanowią istotny udział w kosztach całkowitych
Czy to jest tak, że po każdej wyprodukowanej serii musicie walczyć o nową z pana kolegami z innych zakładów w innych krajach, czy choćby w innych częściach świata?
- Słowo "walka" zamieniłbym tu na "rywalizację". Alokowanie nowych modeli związane jest z dwoma głównymi czynnikami: bezpieczeństwem ciągłości biznesowej oraz konkurencyjnością.
Szczerze mówiąc - wcześniej czy później, każdy z nas jest porównywany. Konkurencyjność to nie tylko ambicja, by robić dobrze swoją pracę, ale żeby być pierwszym wyborem w przypadku przyszłych inwestycji. Możemy się tego spodziewać wtedy, gdy nie tylko wykonujemy dobrze swoją pracę, lecz jesteśmy także bardziej rentowni i efektywni niż pozostałe zakłady w ramach korporacji oraz zewnętrzni partnerzy OEM (ang. original equipment manufacturer - producent oryginalnego wyposażenia przyp. red.).
Firmy czy korporacje operują w coraz bardziej konkurencyjnym środowisku. Pozostanie w strefie komfortu, wiara, że skoro mamy dzisiaj zlecenia, to one będą na zawsze, może być błędem. Patrzymy optymistycznie w przyszłość i pracujemy intensywnie, by BSH w Polsce było miejscem kolejnych inwestycji.
Jak ocenia pan proces inwestycji w technologię w naszej gospodarce, w automatyzację, robotyzację, chmurę czy rozwiązania cyfrowe, czy też rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji?
- Muszę tu powtórzyć i podkreślić: inwestycje w technologie muszą mieć uzasadnienie ekonomiczne. Na pytanie, gdzie w gospodarce, w Polsce powinniśmy wykorzystywać AI, krótko bym odpowiedział: wszędzie! Wszędzie, gdzie daje ona wymierne korzyści. Portfolio narzędzi i możliwości AI nieustannie się zmienia. Trzeba na bieżąco je monitorować i pożytkować.
Ma to istotne znaczenie dla konkurencyjności – jeżeli nasi konkurenci wdrożą dostępne narzędzia AI i uzyskają dzięki nim przewagę, automatycznie poprawią swoją pozycję rynkową. Oczywiście szczegółowe aspekty bezpieczeństwa technologicznego, czy prawnego mogą powodować, że w niektórych wymiarach sztuczną inteligencję trzeba stosować ostrożniej, ale nie można z niej rezygnować.
Odpowiedź na pytanie, "czy stosujemy takie rozwiązania wystarczająco szybko", nie jest prosta. Słyszałem ostatnio stwierdzenie, że z digitalizacją czy z transformacją AI jest tak jak z awokado, które jest długo twarde, nagle robi się odpowiednie do spożycia, ale już po chwili jest zepsute i nadaje się tylko do wyrzucenia.
W przypadku narzędzi AI możemy napotykać wiele trudności wdrożeniowych, ale warto cały czas próbować. Możemy zapomnieć o zmianach, o transformacji, w trybie liniowym ale musimy też mieć świadomość, że to przyspieszenie użyteczności AI może postępować w sposób gwałtowny.
Jak postrzega pan konieczność skalowania działalności i ekspansji międzynarodowej w skali polskiej gospodarki?
- Pozostajemy częścią międzynarodowej grupy, której polityka odpowiada za to skalowanie. Dziś jesteśmy beneficjentem skalowalności, ponieważ jesteśmy obecnie pierwszym wyborem. Właśnie w Polsce zwiększamy moce produkcyjne, nawet w bardzo trudnych warunkach rynkowych... Nie dzieje się tak we wszystkich spółkach.
W takim sektorze jak AGD efekt skali jest bardzo ważnym elementem przewagi konkurencyjnej. Mówię w szczególności o kosztach stałych związanych z rozwojem, czyli wiedzy, którą można zastosować w różnych aspektach w skali regionalnej lub nawet globalnej.
Czy to, że Chiny przesuwają się coraz wyżej w łańcuchu dostaw, jest groźne dla gospodarki Polski i Unii Europejskiej?
- Z pełną świadomością twierdzę, że to groźne i widoczne już w przemyśle, choć w różnych branżach z różną intensywnością. Dla sektora AGD ten rok będzie pod tym względem bardzo ważny – ze względu na zmiany w regulacjach.
Pewne przepisy, które mają z założenia chronić środowisko, będą w coraz większym stopniu obciążały koszty wytwarzania w Europie, wpływając na naszą konkurencyjność. Mam na myśli pozyskania materiałów i surowców spoza Unii Europejskiej, a więc CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism).
Mechanizm ma uwzględniać ślad węglowy przy imporcie wybranych surowców, jak stal czy aluminium – kluczowych przecież dla branży AGD. Jednak nie tworzy on uczciwych i równych zasad dla wszystkich uczestników rynku – dlatego, że nie dotyczy importu gotowych urządzeń.
Producent, który ma w Europie fabryki, musi ponosić dodatkowe opłaty za surowce potrzebne do produkcji, a importer, który sprowadza gotowe urządzenia spoza Unii Europejskiej, tych kosztów nie ponosi, choć te surowce są już w tych importowanych urządzeniach... W tym roku te regulacje już są stosowane i oddziałują na naszą produkcję.
Stowarzyszenie producentów AGD APLIA szacuje, że pralka wytworzona w Europie będzie kosztowała od 7 do 11,5 euro więcej niż podobna wyprodukowana poza Unią (ze względu na brak obciążenia kosztami CBAM).
Unijny segment motoryzacyjny uzyskał pewną ochronę wyrobów gotowych, w branży AGD natomiast tego jeszcze nie mamy. Prowadzi się dyskusje, przygotowywane projekty, lecz żadnych decyzji wiążących nie mamy... Taka sytuacja może powodować trudne decyzje wielu producentów dóbr trwałego użytku: o ograniczeniu produkcji na terenie Unii Europejskiej lub jej relokacji.
Czy obawia się pan, że jeżeli Chinom dzięki polityce niskich cen uda się zredukować konkurencję europejską, to po pewnym czasie można się spodziewać dyktatu cenowego ze strony chińskich firm, które staną się monopolistami na rynku?
- Należałoby raczej spytać: dlaczego miałyby tego nie zrobić? To są profesjonalne duże korporacje, zorientowane na generowanie zysku. Korporacje te osiągnęły szklany sufit w Chinach tamtejszy – rynek stał się dla nich zbyt mały. Spadki sprzedaży w Kraju Środka groziły nadmiernym wzrostem kosztów stałych.
Ekspansja poza Chiny i wzmocnienie operacji na rynkach międzynarodowych to mądre posunięcie, które buduje globalną pozycję. Jednak przedsiębiorstwa to nie organizacje charytatywne, muszą być dochodowe i - po zdobyciu dominujących pozycji na rynku - będą walczyły o jak najlepsze marże.
Czy nasze państwo skutecznie pomaga w ekspansji zagranicznej?
- Działania instytucji państwowych są zbyt powolne, żebyśmy mogli efektywnie z nich korzystać. Przede wszystkim potrzebujemy wsparcia w sprawie zbyt wysokich cen energii. Pojawiły się programy rozwoju nowych technologii OZE czy infrastruktury wodorowej. W przypadku AGD mamy znacznie mniej mechanizmów, z których moglibyśmy skorzystać.
Z naszych obserwacji wynika, że wsparcie przemysłu w Unii Europejskiej jest znacznie niższe niż w regionach, z którymi chcemy konkurować. W Chinach pomoc - szczególnie dla nowych energooszczędnych technologii, których rozwój jest pożądany przez państwo - jest efektywniejsza i dotyczy nie tylko firm państwowych, ale i podmiotów "całkowicie komercyjnych".
Apelujemy jednak przede wszystkim o to, żeby ustawodawstwo nie wprowadzało dodatkowych obciążeń, jak w przypadku mechanizmu CBAM. Zasady powinny być takie same dla wszystkich uczestników rynku.
Powtórzę: europejscy producenci nie mogą być obciążani granicznym podatkiem węglowym, gdy nasi konkurenci spoza Unii Europejskiej korzystając z tych samych źródeł surowców tych kosztów nie ponoszą. Dlatego apeluję, aby ustawodawcy mądrze i jednakowo dla wszystkich podchodzili do mechanizmów regulacyjnych, a my już sobie poradzimy z konkurencją.
W marcu - jako zarząd BSH Sprzęt Gospodarstwa Domowego Sp. z o.o. - wysłaliśmy 24 listy do reprezentantów instytucji międzynarodowych w parlamencie europejskim na temat CBAM, nierównego traktowania i poważnego zagrożenie dla konkurencyjności producentów działających na terenie Unii Europejskiej oraz utworzonych przez nich miejsc pracy.
Oczekujemy, że polscy parlamentarzyści zajmą wyraźne stanowisko i nasilą aktywność w Parlamencie Europejskim i innych instytucjach unijnych, aby chronić europejski rynek pracy.
Czy dostęp do finansowania zewnętrznego jest barierą dla wzrostu polskich firm, czy też dla ich szybszej ekspansji?
- Polskie warunki finansowania nie należą do najniższych w Europie, choćby biorąc pod uwagę wysokość oprocentowania kredytu. Nieco niższe koszty pozyskania kapitału i większa dostępność środków finansowych zdecydowanie ułatwiły korzystanie z tych narzędzi przez przedsiębiorców.
Czy stosunkowo niskie zadłużenie zewnętrzne polskich firm, także niskie ich zadłużenie w bankach na tle innych krajów Unii Europejskiej świadczy o zachowawczości w działaniu i o ostrożności czy też właśnie o słabości oferty?
- Moim zdaniem to po prostu ostrożność i odpowiedzialne postępowanie w zmieniających się warunkach.
Oglądasz archiwalną wersję strony Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
Co możesz zrobić:
Przejdź do strony bieżącej edycji lub Kontynuuj przeglądanie
