Rząd postanowił ulżyć kierowcom - niższa akcyza i VAT powinny chwilowo spowodować obniżkę cen paliw o ponad złotówkę na litrze. Jednak to, co stanie się z cenami benzyny i diesla nie tylko w Polsce, ale na całym świecie, w największym stopniu zależy obecnie od jednej rury o 56-calowej średnicy.
Obojętnie czy Kowalski w Polsce, czy Santos na Filipinach - kierowcy z całego świata mają powody do narzekania. Drożejąca ropa naftowa uderza w gospodarki wszystkich krajów. Jednak kluczowym elementem dalszego rozwoju sytuacji na rynkach paliw będzie to, czy utrzymana zostanie podaż ropy z arabskich krajów chociaż na obecnym poziomie, a to wcale nie jest pewne.
Połowa z dziesiątki największych światowych producentów ropy naftowej znajduje się nad Zatoką Perską:
Ogromna większość surowca wytwarzanego przez te kraje była transportowana przez cieśninę Ormuz (około 20 proc. całego światowego zużycia tego surowca idzie tym szlakiem). Problem w tym, że po ataku Izraela i USA na Iran trasa ta została zablokowana. Teheran przepuszcza pojedyncze statki, pozostałym w razie próby pokonania cieśniny grozi zatopieniem.
Kraje regionu znalazły się w przysłowiowej kropce – jak wydobytą ropę dostarczyć do klientów. Obecnie niemal cały eksport wisi na mającym 1200 kilometrów długości saudyjskiego rurociągu East-West. Nigdy w historii rura nie była wykorzystywana tak intensywnie jak obecnie.
To kluczowa sprawa dla świata, a także dla Polski, bo surowiec z Arabii Saudyjskiej importuje także Orlen.
Jak przyznał prezes saudyjskiego giganta paliwowego Saudi Aramco Amin Nasser – królestwo chce w obliczu obecnej sytuacji w pełni wykorzystać zdolność ropociągu.
Rura biegnąca w poprzek Półwyspu Arabskiego ma obecnie strategiczne znaczenie. Jej ewentualne zablokowanie oznaczałoby światową katastrofę paliwową. Napięta już sytuacja na rynku paliw jeszcze by się pogorszyła.
Skąd jednak w ogóle wzięła się rura biegnąca od saudyjskiej granicy z Bahrajnem (pole naftowe Abqaiq) aż do położonego nad Morzem Czerwonym portu Janbu? Geneza jej budowy związana jest z inną wojną. Rurociąg zwany również Petroline powstał w latach 80. poprzedniego stulecia.
Podczas konfliktu Iranu z Irakiem nastąpiła faza tzw. wojny tankowców. Ówczesne ataki na statki w cieśninie Ormuz spowodowały utrudnienia w eksporcie ropy. By chronić swoją sprzedaż, Arabia Saudyjska zdecydowała się na budowę ropociągu o średnicy 56 cali (około 1422 mm). Rocznie można było nią przesłać około 5 mln baryłek ropy – w przybliżeniu ponad 60 proc. saudyjskiego eksportu.
Poźniej dodano też do niej drugą rurę o średnicy 48 cali – około 1219 mm. Początkowo zamierzano transportować nią gaz ziemny. Jednak obecnie i ona tłoczy ropę naftową. W sumie ropociąg do portu przesyła już ponad 7 mln baryłek ropy i produktów ropopochodnych na dobę.
W praktyce oznacza to, że Saudyjczykom udało się obejść z znacznym stopniu cieśninę Ormuz. A mimo tego sytuacja jest bardzo napięta i jedno uderzenie w już rozchwiany rynek może jeszcze bardziej go rozedrgać.
Ropociągi są bowiem elementami infrastruktury krytycznej podatnymi na ataki i uszkodzenia. Sama długość rurociągu - dokładnie 1201 km - sprawia, że przypilnowanie go to ogromne wyzwanie.
Co gorsza, Petroline w przeszłości był już skutecznie atakowany. 14 maja 2019 doszło do tymczasowego zamknięcia ropociągu po tym, jak został on uszkodzony przez drony wysłane przez jemeńskich rebeliantów Huti.
Obecnie wspomagani przez Iran rebelianci ponownie grożą atakami zarówno na ropociąg, jak i terminal naftowy w Janbu.
Zdaniem analityków udany atak na element tej trasy przesyłowej oznaczałby ogromny wstrząs dla rynku. W takiej sytuacji obecne w naszym kraju spory o to, czy obniżki VAT i akcyzy były wprowadzane wystarczająco szybko, nie miałyby żadnego już znaczenia. Z rynku wypadłaby tak duża partia ropy, że cena 200 dolarów za baryłkę nie byłaby już tylko hipotezą.
Oglądasz archiwalną wersję strony Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
Co możesz zrobić:
Przejdź do strony bieżącej edycji lub Kontynuuj przeglądanie
