Porozumienie amerykańsko-irańskie zostało przyjęte z ulgą, bo oddala zapowiedziane "zniszczenie Iranu" przez USA. Jednak przyszłość tego konfliktu, nawet ta najbliższa, pozostaje pod wielkim znakiem zapytania.
- Świat odetchnął. Gdyby te emocjonalne groźby prezydenta Trumpa się spełniły, doszłoby do katastrofy. Trzeba więc uznać ten krok wstecz za dobrą wiadomość dla świata – ocenia w rozmowie z WNP gen. Mirosław Różański, były dowódca generalny rodzajów sił zbrojnych RP i obecny senator RP.
O uldze w kontekście zawieszenia broni, ale także obawach, mówi WNP również Krzysztof Płomiński, były ambasador RP w Arabii Saudyjskiej i Iraku. Zauważa on, że to, co się stało w nocy, należy przyjąć z ulgą, ale jednocześnie ze świadomością, że w sięgającej wielu dekad historii stosunków amerykańsko-irańskich mieliśmy już wiele napięć i okresów odprężenia.
- Natomiast w żadnym przypadku nie zbliżono się do trwałego porozumienia, które mogłoby gwarantować spokój w rejonie Zatoki oraz bezpieczeństwo przepływu surowców energetycznych i innych krytycznych towarów z tamtego obszaru - podkreśla dyplomata.
Płomiński zauważa również, że dojście do obecnego 10-punktowego porozumienia można było osiągnąć bez wszczynania wojny, która przełożyła się na destabilizację całego regionu a w wymiarze gospodarczym też całego świata.
Prezydent USA Donald Trump ogłosił w środę, że Waszyngton zgodził się na pakistańską propozycję dwutygodniowego zawieszenia broni. Na tę deklarację szybko zareagowały rynki, a ceny ropy naftowej błyskawicznie spadły.
Jednak konflikt na linii USA - Iran przyniósł długofalowe konsekwencje dla gospodarki. Eksperci Północnej Izby Gospodarczej w Szczecinie nie mają wątpliwości, że I kwartał roku 2026 pod kątem niepewności gospodarczej jest analogiczny do roku 2020, gdy wybuchała pandemia i roku 2022, gdy rozpoczęła się wojna w Ukrainie.
- Wchodzimy w ten kwartał bez szans na jakąkolwiek przewidywalność gospodarczą – ocenia prof. Aneta Zelek z Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu.
W ocenie gen. Różańskiego porozumienie zawarte w nocy z wtorku na środę, wstrzymujące eskalację wojny na Bliskim Wschodzie, jest dopiero początkiem procesu wypracowywania trwałego pokoju.
- Moja nadzieja na trwały pokój jest niestety bardzo niewielka. Po pierwsze dlatego, że obie strony – Teheran i Waszyngton – ogłosiły się zwycięzcami tej rundy konfliktu. Widać zupełnie odmienną narrację po obu stronach – ocenia generał.
- Po drugie dlatego, że końcowe rozwiązania muszą uwzględniać jeszcze interes Izraela i Arabii Saudyjskiej. Jednym i drugim zależy na dalszym osłabianiu pozycji ajatollahów. Tych zmiennych jest więc wiele, co komplikuje możliwość wypracowania trwałego pokoju – tłumaczy gen. Różański.
Postawa Izraela wobec dalszych negocjacji budzi duże zaniepokojenie Krzysztofa Płomińskiego. Kwestia walk w południowym Libanie nie została uwzględniona w planie porozumienia.
Płomiński przypomina, że Izrael nie jest w tej chwili objęty żadnymi ustaleniami, mimo że jest stroną konfliktu. Co więcej, interwencja izraelska w Libanie ma być wyłączona z jakiegokolwiek rozejmu między Stanami Zjednoczonymi a Iranem. To natomiast stwarza potencjalnie kolejny zapalny punkt, który może rzutować na przebieg rozmów aranżowanych przez Pakistan.
Od początku tego etapu konfliktu na Bliskich Wschodzie Warszawa – podobnie jak wiele innych stolic europejskich – zachowuje polityczną i dyplomatyczną wstrzemięźliwość.
Zdaniem części polityków i ekspertów ta wstrzemięźliwość jest niezrozumiała, biorąc pod uwagę interesy Unii Europejskiej, która, powstrzymując się od jakichkolwiek działań na Bliskim Wschodzie, jednocześnie staje się pierwszą potencjalną ofiarą pośredniego oddziaływania tego konfliktu. Inni podkreślają natomiast, że brak wyraźnego zaangażowania w konflikt to dobra decyzja – oddala on od nas chociażby potencjalne zagrożenie atakiem terrorystycznym.
- UE powinna prowadzić aktywną politykę w regionie, żeby uniknąć zagrożeniem dla swojego terytorium, poczynając od większego zaangażowania w rozwiązywanie konfliktu palestyńskiego, który pozostaje "rdzeniem" i głównym punktem odniesienia w kwestii destabilizacji Bliskiego Wschodu - wskazuje Płomiński.
W niedzielę na antenie Polsat News prezydencki minister Marcin Przydacz ocenił, że sojusznicy z zachodu Europy z odpowiednią flotą powinni wesprzeć USA.
Premier Donald Tusk na platformie X napisał: „Ludzie PiS i prezydenta Karola Nawrockiego chcą wplątać Polskę w wojnę na Bliskim Wschodzie”.
Sam generał Różański, który do Senatu został wybrany jako kandydat Trzeciej Drogi, ocenia wypowiedź Przydacza jako "kontrowersyjną".
- Wzbudziła ona wiele emocji i była niepokojąca. Natomiast działania rządu i premiera w kontekście trwających napięć na Bliskim Wschodzie można uznać za zasadne – ocenia obecny senator RP.
Konflikt w Iranie oddziałuje gospodarczo i politycznie na cały region Bliskiego Wschodu. Fot: Borna_Mirahmadian / ShutterstockZdaniem ekspertów, tymczasowość obecnych rozwiązań w połączeniu z rozbieżnymi interesami głównych geopolitycznych graczy światowych będzie zwiększać ryzyko kolejnych incydentów na Bliskim Wschodzie.
W ocenie gen. Różańskiego dalsze kroki dyplomatyczne będą więc powolne i mogą okazywać się nieskuteczne.
- Niestety może dochodzić do kolejnych incydentów, które będą zakłócać rozmowy dyplomatyczne – przewiduje wojskowy.
- Liczę, że społeczność globalna - mam tu na myśli Chiny, Turcję, kraje Dalekiego Wschodu i Unię Europejską - będą umiały skutecznie naciskać na administrację Donalda Trumpa i na Iran, by wymusić trwałe zażegnanie konfliktu – dodaje.
W tym kontekście uspakajające są słowa ambasadora Płomińskiego, który wyraził się z uznaniem o dyplomacji pakistańskiej, która reprezentowała szereg państw regionu i wykazała się dużą zręcznością i wyczuciem w prowadzeniu mediacji.
- Pakistańczycy działali w ramach grupy regionalnej obejmującej Turcję, Arabię Saudyjską, Egipt, a prawdopodobnie również inne kraje, które wspomagały ten proces - i które miejmy nadzieję będą starały się nadal tworzyć klimat sprzyjający powodzeniu tych rozmów. Sądzę, że podobne zadanie powinno stać przed Unią Europejską i krajami europejskimi w ogóle – uważa dyplomata.
Z kolei prezydent Francji Emmanuel Macron określił ogłoszenie zawieszenia broni w wojnie z Iranem jako "bardzo dobrą rzecz".
Według relacji irańskich mediów plan Teheranu obejmuje zakończenie wojny z Iranem i ugrupowaniami sojuszniczymi oraz wycofanie amerykańskich wojsk ze wszystkich baz w regionie.
Na liście żądań znalazło się także zniesienie sankcji - zarówno pierwotnych, jak i wtórnych - wypłata odszkodowań oraz odblokowanie zamrożonych aktywów Iranu.
Władze Iranu przekonują, że obejmuje to akceptację wzbogacania uranu oraz uznanie trwałej kontroli Teheranu nad cieśniną Ormuz.
Oglądasz archiwalną wersję strony Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
Co możesz zrobić:
Przejdź do strony bieżącej edycji lub Kontynuuj przeglądanie
