EEC 2026. Energetyczna współpraca. Nie tylko ropa i gaz

Energetyka jądrowa, nafta, gaz czy ogólnie pojmowane bezpieczeństwo energetyczne to tylko niektóre elementy, jakie łączą Arabię Saudyjską, Azerbejdżan, Kanadę, Kosowo, Norwegię i Wietnam z Polską. O dalszych możliwościach współpracy dyskutowali dyplomaci najwyższego szczebla podczas XVIII Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach.

• Energetyka jądrowa będzie najważniejszym źródłem energii w nadchodzących latach.
• Azerbejdżan chce być hubem energetycznym dla europejskich importerów, z kolei Arabia Saudyjska odchodzi od monokultury naftowej.
• W panelu "Współpraca gospodarcza. Zróbmy to razem" w trakcie 18. edycji Europejskiego Kongresu Gospodarczego wzięli udział przedstawiciele Norwegii, Kanady, Kosowa, Arabii Saudyjskiej, Azerbejdżanu i Wietnamu.

Patrick Reid z kanadyjskiego Atkins Realis, menedżer z prawie czterdziestoletnim doświadczeniem w energetyce jądrowej, podkreślał ogromną złożoność projektów. Jako przykład wskazał remont i modernizację reaktorów CANDU w kanadyjskim Darlington, które pozwoliły na znaczące wydłużenie czasu ich eksploatacji. Zwrócił uwagę na potrzebę współpracy wszystkich partnerów jako jednego zespołu, eliminując konkurencję, by osiągnąć wspólny sukces. 

Energia jądrowa to jedna z najskuteczniejszych metod masowej produkcji energii, przy wysokiej wydajności (do 92 proc.). Sukces projektów jądrowych zależy od kultury bezpieczeństwa i zaangażowania wszystkich członków zespołu. Jeżeli coś nie jest zepsute, to w ogóle nie powinniśmy zaczynać tego naprawiać. Nie starajmy się poprawiać rzeczy, które działają, które się sprawdzają. Na dodatek powiem taki truizm: energia jądrowa to jest rzeczywiście najskuteczniejszy sposób wytwarzania energii na masową skalę - podkreślał Patrick Reid.

Wskazał też na ryzyka i konieczność stosowania sprawdzonych procedur, aby zapewnić bezpieczeństwo. W kontekście Polski zaznaczył, że technologia CANDU umożliwia zachowanie niezależności energetycznej, a komponenty mogą być produkowane lokalnie, co otwiera przestrzeń dla polskich firm.

Odniósł się również do małych krajów, jak Albania czy Kosowo, mówiąc o dostępności mniejszych reaktorów CANDU (około 200 MW), choć obecnie preferowany jest model większych reaktorów (CANDU 6, ok. 700 MW) lub SMR (małe, modułowe reaktory). Wspomniał także o roli praktycznego podejścia, zwłaszcza w krajach takich jak Kanada i Polska. Zaznaczył, że rozwój technologii musi iść w parze z zachowaniem wysokich standardów bezpieczeństwa, a nie eksperymentowaniem na już działających systemach.

Nad Morzem Kaspijskim tworzą energetyczny hub

O Azerbejdżanie jako kluczowym hubie łączącym Europę z Azją oraz o szansach dla polskich firm rozmawiał Krzysztof Zalewski (prezes Instytutu Boyma) z ambasador Azerbejdżanu w Polsce Nargiz Gurbanovą. Przedstawiła ona Azerbejdżan jako strategicznie położony kraj, będący kluczowym ogniwem w korytarzu handlowym łączącym Chiny, Morze Kaspijskie, Gruzję, Turcję oraz Europę. 

Azerbejdżan jest takim krytycznym facylitatorem korytarza handlowego łączącego Chiny z Europą - zaznaczyła ambasador Azerbejdżanu.

Wskazała na plany rozbudowy terminalu cargo w Alacie, który ma zostać ukończony w pierwszym kwartale 2027 roku oraz rozwijający się drugi terminal w sąsiednim Baku. Podkreśliła istotną rolę Azerbejdżanu w dostawach gazu do UE - obecnie to około 25 mld m sześc. rocznie, a także planowane zwiększenie tych dostaw do 2027 roku.

Przedstawicielka Azerbejdżanu przedstawiła także projekty przesyłu zielonej energii i wodoru przez Morze Czarne do Europy, z udziałem m.in. Uzbekistanu i Kazachstanu. Wspomniała o planach rozwoju stref ekonomicznych w Karabachu, gdzie zainwestowano 13 mld dol., z dodatkowymi 8 mld dol. w najbliższych latach, z naciskiem na technologie "smart and green". Podkreśliła też postęp w cyfryzacji i ułatwieniach logistycznych, choć nadal występują wąskie gardła administracyjne, na co lekarstwem mają być konsorcja spółek z regionu.

Kosowo, Wietnam rynek duży i mały. Obydwa z ambicjami rozwoju kontaktów z Polską

O Kosowie jako rynku o dużym potencjale, szczególnie jeśli chodzi o nowe technologie i inwestycje infrastrukturalne, Aleksandra Rutkowska z TVP rozmawiała z ambasadorem Drilonem Gashim. Podkreślił on, że Kosowo, choć niewielkie (2 mln mieszkańców), ma ogromny potencjał rozwojowy i jest bramą do rynku Bałkanów Zachodnich (18 mln mieszkańców).

Kosowo jest niewielkim krajem, ale mamy ogromne bijące serce naszej gospodarki. Polska jest naszym ósmym partnerem w branży rolnej - zaznaczył ambasador Kosowa.

Zwrócił też uwagę na dynamiczny rozwój sektora ICT oraz eksport usług telekomunikacyjno-informacyjnych. Wskazał na potrzebę dywersyfikacji źródeł energii - od węgla ku tym odnawialnym i rozważanie energetyki jądrowej. Kosowo inwestuje w infrastrukturę drogową i kolejową, posiada duże zasoby węgla brunatnego (5. miejsce na świecie w produkcji). Podkreślił elastyczność kraju i wspomniał o staraniach w ograniczeniu biurokracji. Mówił także o potencjale współpracy w sektorze bezpieczeństwa i obronności, gdzie Kosowo chciałoby zacieśnić współpracę z Polską.

Relacje gospodarcze i społeczne między Polską a Wietnamem to rosnący potencjał i wyzwania. O tym Krzysztof Zalewski rozmawiał z ambasadorem Wietnamu w Polsce Ha Hoang Hai. Dyplomata podkreślił rolę silnej społeczności polsko-wietnamskiej oraz absolwentów polskich uczelni w Wietnamie, którzy pełnią funkcję pomostu w relacjach gospodarczych. Wskazał na sukces firmy Adamed jako wzorcowy przykład inwestycji polskiej w Wietnamie w sektorze farmaceutycznym i biotechnologicznym, a także obecność polskich firm w branży kosmetycznej i spożywczej (Ziaja, Instanta, Rolplan).

Polska jako pierwszy kraj UE wykorzystała umowę o wolnym handlu z Wietnamem, co przełożyło się na wymianę handlową na poziomie 7 mld euro, najwyższą w regionie Azji Południowo-Wschodniej - zaznaczył ambasador Wietnamu.

Ambasador wskazał na trwające reformy administracyjne w Wietnamie, mające na celu uproszczenie procedur i ograniczenie barier inwestycyjnych, z deklaracją otwartości ambasady na wsparcie inwestorów. Wietnam jest także postrzegany jako naturalny partner dla Polski w ramach całego regionu ASEAN (700 mln mieszkańców, 5. gospodarka świata).

Arabia Saudyjska chce odejść od naftowej monokultury

Arabia Saudyjska to wielka wizja dla polskich firm do roku 2030. Następuje tam szybka dywersyfikacja gospodarki, co daje szanse rozwoju współpracy gospodarczej. W rozmowie z Krzysztofem Zalewskim ambasador tego kraju w Polsce Enass Ahmad Alshawhan przedstawiła strategię "Wizja 2030" Arabii Saudyjskiej, która zakłada dalszą dywersyfikację gospodarki, rozwój sektora technologii, turystyki, sportu oraz wzrost udziału kobiet w rynku pracy (z 30 proc. już osiągniętych do planowanych 36-40 proc.). 

Powyżej osiemdziesięciu pięciu procent inicjatyw z "Wizji 2030" zostało zrealizowanych albo jest w realizacji - zaznaczyła ambasador Arabii Saudyjskiej.

Podkreśliła rosnącą rolę inwestycji zagranicznych i udział polskich firm w rynku saudyjskim. Wspomniała o dużej misji z udziałem 70 polskich firm w lutym 2026 roku, której efekty są monitorowane. Wskazała na rozwój sektora ICT i fintech, a także zaawansowanych technologii AI, gdzie organizowane są duże konferencje z udziałem tysięcy uczestników. Odnosiła się do stabilności eksportu ropy pomimo konfliktów w regionie, z nowym rozwojem portów i infrastruktury logistycznej. Wspomniała o atakach na infrastrukturę energetyczną Arabii Saudyjskiej wymierzonych przez Iran, co ma wpływ na relacje regionalne.

Norwegia - stabilny dostawca gazu dla Polski i Europy

Norwegia to stabilny partner energetyczny Europy i Polski. To wręcz nasz sojusznik. Mówił o tym w rozmowie z Aleksandrą Rutkowską ambasador Norwegii Øystein Bø. Podkreślił on rolę Norwegii jako stabilnego dostawcy gazu, pokrywającego około 30 proc. zapotrzebowania Europy, z intensywną współpracą z Polską, m.in. poprzez inwestycje Orlenu i rozwój morskich farm wiatrowych Equinor na Bałtyku.

Norwegia będzie starała się nadal zapewniać pokrycie minimum trzydziestu procent zapotrzebowania europejskiego na gaz. Jednocześnie Polskę postrzegamy jako coraz to ważniejszego partnera - mówił ambasador Norwegii.

Zaznaczył też, że Norwegia łączy produkcję paliw kopalnych z rozwojem odnawialnych źródeł, w tym technologii wychwytu i sekwestracji CO2 (projekt Northern Lights). Wskazał na potrzebę deregulacji i uproszczeń w regulacjach, aby ułatwić współpracę polsko-norweską, także w sektorze obronnym. Podkreślił dobre stosunki społeczne i gospodarcze, z silną społecznością Polaków w Norwegii oraz norweskich firm w Polsce. Zapowiedział plany organizacji szczytu gospodarczego polsko-norweskiego.