Jeden z najgorszych sezonów w gazie. Kolejny też może być bardzo trudny

Od trzech dni europejscy operatorzy gazowi więcej surowca pompują do podziemnych magazynów, niż z nich pobierają. Tym samym zakończył się sezon zimowy. Było on drugim najdłuższym w historii. Jest więc co uzupełniać.

• Sezon gazowy kończymy z bardzo niskimi zapasami gazu.
• Kraje Unii Europejskiej zaczęły uzupełniać zasoby gazu, ale na razie idzie to powoli.
• Wciąż istnieją obawy co do cen surowca i jego dostępności.
• Sytuacja na rynku gazu będzie szeroko dyskutowana na Europejskim Kongresie Gospodarczym w Katowicach (22-24 kwietnia). Trwa rejestracja na wydarzenie.

Magazyny gazu to kluczowy element gazowej infrastruktury. O ile gazociągi można porównać do kręgosłupa, to magazyny są niczym tkanka tłuszczowa, zabezpieczająca nas w czasie wzmożonego zapotrzebowania na energię. Podziemne zasoby opróżnia się w sytuacji, gdy ze względu na ogromne zapotrzebowanie na gaz - nawet 3-4 krotnie większe niż zwykle - gazociągi nie byłyby wystarczająco wydolne.

Naturalnym okresem wzmożonego zapotrzebowania na gaz jest zima. Raz, że potrzebujemy więcej surowca na cele grzewcze; dwa, że często warunki pogodowe nie sprzyjają produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych.

Do rekordu sprzed czterech lat trochę jednak zabrakło

Miniony sezon poboru gazu był wyjątkowym. Tylko raz w historii zdarzyło się, że gaz z europejskich magazynów był pobierany przez więcej dni niż w roku gazowym 2025/2026.

Miało to miejsce w roku gazowym 2020/2021. Wówczas magazyny surowca opróżniane były przez rekordowe 190 dni! Nigdy w historii nie pobieraliśmy surowca z magazynów dłużej. Tyle dni oznaczało, że przez ponad 6 miesięcy europejskie magazyny zmuszone były wspierać gazowników.

Było to spowodowane kilkoma przyczynami:

• długim okresem zimna, co powodowało potrzebę poboru gazu, zimna aura dotyczyła znacznej części kontynentu;
• spiętrzenie potrzeb powodowało, że niemal wszyscy zmuszeni byli korzystać z magazynów;
• swoje do złożonej sytuacji dołożyli Rosjanie, którzy tamtej zimy ograniczali dostawy surowca w transakcjach spotowych (gazociągi działały w miarę normalnie).

Ten rok gazowy był razem z sezonem 2015/2016 drugim najdłuższym - trwał aż 172 dni. Jednak zarazem znacząco się od niego różnił.

Ceny wpłynęły na dłuższe niż zwykle opróżnianie magazynów

W porównaniu z dwoma innymi najdłuższymi sezonami gazowymi, tym razem zima - choć od ponad dekady najchłodniejsza - nie była aż tak długa, a to zwykle w największym stopniu determinuje, kiedy rozpoczyna się zatłaczanie gazu. Długotrwałe chłody nie objęły także aż tak dużego obszaru Europy. Owszem, w Gdańsku było zimno, ale np. w niemieckim Bonn już niekoniecznie.

Sam proces zatłaczania nie jest skomplikowany, jednak wymaga posiadania gazu. Najlepiej, aby był on tani. Tymczasem marzec, tradycyjnie będący ostatnim miesiącem roku gazowego, był wyjątkowy. Napaść Izraela i USA na Iran skutkowała zamknięciem cieśniny Ormuz. To oznaczało zaś odcięcie klientów od dostaw LNG z Kataru.

Około 87,5 proc. surowca z tego kraju (drugi największy na świecie dostawca skroplonego gazu) trafia na rynki azjatyckie. Ale ponieważ rynek LNG od dawna jest globalnym, odbiło się to na wszystkich odbiorcach.

Z jednej strony cena gazu skoczyła z 31,5 euro na 61,5 euro za MWh na giełdzie TTF, a z drugiej okazało się, że ładunki LNG nie dopłyną.

Wszystko to odbiorcom gazu kazało się wstrzymać z zakupami. Liczyli oni, że sytuacja w Zatoce Perskiej ulegnie złagodzeniu, co spowodowałoby obniżkę cen. Nie chcąc przepłacać, zamiast już uzupełniać zapasy, nadal pobierali gaz z magazynów.

Z drugiej strony warto dodać, że oferta na rynku nie była zbyt duża, bo i producenci surowca - zwłaszcza zza Atlantyku - czekali na dalszy rozwój sytuacji, licząc, iż gaz uda się sprzedać po jeszcze wyższej cenie.

Rynek jest wciąż rozchwiany, a operatorzy niepewni

Powyższa sytuacja doprowadziła do niemal największego w historii osuszenia europejskich magazynów gazu. Obecnie są one wypełnione w zaledwie 28,6 proc. Jest to wskaźnik o 10 p.p. niższy, niż zwykle dla tego okresu.

Obecnie notujemy już jednak poprawę sytuacji.

Z danych Gas Infrastructure Europe wynika, że minionej doby gazowej wypełnienie europejskich magazynów gazu wzrosło o 0,2 proc. Wypełnienie rosło także przez święta. Co istotne, tylko w dwóch krajach miał miejsce pobór surowca netto: Belgia i Bułgaria. Wszystkie pozostałe gromadziły już surowiec.

Wciąż jednak tylko iberyjskie magazyny są zapełnione w ponad 50 proc. Poza tym najbliższe tej granicy są Polska (45,10 proc. wypełnienia) i Włochy (43,61 proc). Za to alarmowo niskie poziomy (5,28 proc. wypełnienia) ma Holandia.

Co będzie działo się dalej? Operatorzy powinni zwiększać tempo napełniania magazynów. Rozejm w Zatoce Perskiej spowodował obniżkę cen surowca. Problem w tym, że obecne ceny są nadal o ponad 30 proc. wyższe niż przed wybuchem wojny. Część firm może więc nadal zwlekać z napełnianiem magazynów. Stwarza to jednak ryzyko, iż w kolejny sezon gazowy wejdą z niskimi zapasami. Ostrzega przed tym już Komisja Europejska.