Jako jedna ze spółek wchodzących w skład grupy Zeman jesteśmy klasyfikowani jako duże przedsiębiorstwo. W praktyce oznacza to, że dostęp do publicznych programów wsparcia, szczególnie w formie dofinansowań, jest dla nas ograniczony - mówi w rozmowie z WNP Marek Gierat, prezes Zekonu.
- Rynek pracowników z Ukrainy w dużym stopniu się skurczył, wyczerpał. Już od pewnego czasu widoczny jest wyraźny spadek dostępności kandydatów z tego kierunku. Z kolei coraz większe możliwości widać na rynku azjatyckim. (...) Chociaż... Poziom kompetencji tych pracowników jest zróżnicowany, co także wymaga indywidualnego podejścia w procesie rekrutacji i wdrożenia - ocenia Marek Gierat.
Jak polskie firmy radzą sobie z coraz mniejszą dostępnością pracowników (niekorzystne procesy demograficzne), w tym specjalistów? Czy ten problem dotyka i Państwa przedsiębiorstwa? Co - poza wynagrodzeniem - decyduje dziś w skutecznym przyciąganiu kadr?
- Problem z dostępnością pracowników jest obecnie bardzo duży - i dotyczy również naszej firmy. Na rynku występują widać deficyty kadrowe, a znalezienie konkretnego, wykwalifikowanego specjalisty - przynajmniej w naszej branży - stało się dziś dużym wyzwaniem.
Braki na rynku krajowym częściowo uzupełniają pracownicy z zagranicy, lecz kandydaci to nie zawsze osoby z odpowiednimi kwalifikacjami. Dlatego proces rekrutacji jest często czasochłonny i wymagający - konieczne jest przeanalizowanie wielu kandydatur, zanim uda się znaleźć kogoś spełniającego oczekiwania i dysponującego podstawowymi umiejętnościami.
W przypadku pracowników fizycznych kluczowym czynnikiem pozostaje wynagrodzenie. Jeśli natomiast pojawia się możliwość zatrudnienia pracownika z rynku krajowego, to istotną rolę zaczynają odgrywać również dodatkowe benefity.
Marek Gierat prezes firmy Zekon Fot: mat. pras Zekon
Czy i jak polskie firmy – oceniając en bloc – radzą sobie z naborem kadr?
- Obecnie rynek pracowników z Ukrainy w dużym stopniu się skurczył, wyczerpał. Już od pewnego czasu widoczny jest wyraźny spadek dostępności kandydatów z tego kierunku.
Z kolei coraz większe możliwości widać na rynku azjatyckim. Pracownicy z tego regionu są obecnie coraz bardziej dostępni, a ich liczba na rynku stopniowo rośnie. Można zatem uznać, że Azja staje się istotnym kierunkiem - w kontekście pozyskiwania "zasobów ludzkich". Chociaż... Poziom kompetencji tych pracowników jest zróżnicowany, co także wymaga indywidualnego podejścia w procesie rekrutacji i wdrożenia.
Jakie reperkusje w Państwa firmie, a także w gospodarce powoduje - i perspektywicznie może spowodować - sukcesywny przyrost kosztów pracy?
- Ze względu na rosnące koszty pracy nasza konkurencyjność na rynku stopniowo maleje. W efekcie coraz trudniej pozyskiwać nowe projekty i kontrakty.
Odczuwamy to na bieżąco - szczególnie w obszarze konstrukcji stalowych, gdzie liczba dostępnych zleceń stała się wyraźnie mniejsza niż jeszcze kilka lat temu. W praktyce oznacza to konieczność obniżania cen i działania na bardzo ograniczonych marżach (często z założeniem pokrycia kosztów jako podstawowego celu).
W takich warunkach generowanie wyraźnych, jednorazowych zysków staje się dużym wyzwaniem.
Jak oceniają Państwo proces inwestycji w technologie w naszej gospodarce – w automatyzację, robotyzację, chmurę i cyfryzację, w tym rozwiązania AI? W jakich działach polskiej gospodarki można wykorzystać sztuczną inteligencję, a w jakich jest to trudniejsze?
- Jesteśmy firmą produkcyjną, tworzącą konstrukcje o niskim stopniu powtarzalności - w wielu przypadkach to produkcja niemal jednostkowa. A to sprawia, że pełna automatyzacja procesów jest trudna.
Mimo tych ograniczeń konsekwentnie rozwijamy automatyzację tam, gdzie to możliwe i uzasadnione technologicznie. Część naszych procesów produkcyjnych jest już zautomatyzowana, a kolejne obszary stopniowo analizujemy - pod kątem dalszych wdrożeń.
Duży potencjał widzimy również w rozwiązaniach opartych na sztucznej inteligencji oraz technologii chmurowej. Mogą one realnie wspierać zarówno proces przygotowania wycen, jak i organizację produkcji.
Obecnie wyceny zamówień w dużej mierze opierają się na szacunkach, co przy złożonych i niepowtarzalnych projektach wiąże się z ryzykiem niedokładności. Narzędzia z wykorzystaniem AI mogą pomóc w ich większym usystematyzowaniu oraz ograniczeniu błędów już na etapie ofertowania.
Podobnie w organizacji produkcji: to proces złożony, oparty na wielu zmiennych i angażujący jednocześnie liczne zespoły. W tym kontekście rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji mogą stanowić istotne wsparcie w zakresie koordynacji działań i optymalizacji pracy.
Jak postrzegacie Państwo konieczność skalowania działalności i ekspansji międzynarodowej w skali polskiej gospodarki?
- Nasza firma działa w skali globalnej: dostarczamy konstrukcje na rynki europejskie, a także realizujemy kontrakty w USA, Ameryce Południowej i Afryce. Rynek azjatycki pozostaje dla nas nadal wyzwaniem.
W ekspansji zagranicznej widzimy duży potencjał, szczególnie przy zapewnieniu odpowiednich relacji biznesowych i możliwości współpracy z partnerami inwestującymi na rynkach międzynarodowych. Rynek krajowy okazuje się niewystarczający, by w pełni wykorzystać nasze możliwości produkcyjne.
Branża pozostaje bardzo konkurencyjna - działa w niej wiele firm produkcyjnych, a dostępność projektów bywa ograniczona... Z tego względu rozwój działalności poza Polską jest dla nas naturalnym kierunkiem.
Liczymy również na odbudowę rynku ukraińskiego po zakończeniu działań wojennych, ponieważ może on w przyszłości stworzyć istotne możliwości inwestycyjne i produkcyjne.
Obecnie realizujemy znaczącą liczbę zleceń na krajowym rynku, widzimy jednak pole do dalszego wykorzystania naszych mocy produkcyjnych poprzez rozwój działalności na rynkach zagranicznych.
Czy obawiają się Państwo, że jeśli Chinom - dzięki polityce niskich cen - uda się zredukować konkurencję europejską, to po pewnym czasie – na bazie siły monopolisty - można się spodziewać dyktatu cenowego ze strony Kraju Środka?
- Obecnie coraz częściej słychać o problemach w branży motoryzacyjnej, w której europejskim firmom coraz trudniej konkurować z producentami z Chin. W wielu przedsiębiorstwach notuje się redukcje zatrudnienia, co pokazuje skalę wyzwań, przed jakimi stoi ten sektor.
Jeśli ekspansja firm chińskich będzie się dalej nasilać, może to prowadzić do pogłębiania się problemów konkurencyjnych i trudności dla części europejskich producentów, szczególnie w kwestii rywalizacji cenowej.
Jak państwo pomaga firmom w ekspansji zagranicznej – ocena skuteczności?
- Jako jedna ze spółek wchodzących w skład grupy Zeman jesteśmy klasyfikowani jako duże przedsiębiorstwo. W praktyce oznacza to, że dostęp do programów wsparcia, szczególnie w formie dofinansowań, jest dla nas ograniczony - większość tego typu instrumentów kierowana jest do małych i średnich firm.
Dotychczas nie korzystaliśmy w szerokim zakresie z instytucjonalnego wsparcia w ekspansji zagranicznej, dlatego trudno nam jednoznacznie ocenić jego skuteczność. Z Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu otrzymujemy głównie materiały informacyjne i raporty rynkowe.
Zostaliśmy zakwalifikowani do udziału w jednym z konkursów unijnych. Uważamy, że tego typu wsparcie jest istotne i potrzebne, szczególnie w kontekście rozwoju działalności oraz wzmacniania konkurencyjności firm na rynkach zagranicznych.
Czy unijne regulacje wspierają równą konkurencję w handlu międzynarodowym? Czy planowane cła wyrównawcze CBAM mogą skutecznie skorygować niekorzystne relacje cenowe między produktami unijnymi i głównie azjatycką konkurencją, gdzie podatki emisyjne są niższe, widać ukryte i jawne dotacje państw do produkcji, odmienne podejście do praw pracowniczych, niekiedy też problematyczną jakość towarów?
- Sama idea jest jak najbardziej słuszna. Jeśli europejskie firmy mają być konkurencyjne, wszystkie podmioty - niezależnie od kraju pochodzenia - powinny funkcjonować na porównywalnych zasadach, także w kwestii kosztów środowiskowych i standardów produkcji.
Otwartą kwestią pozostaje jednak praktyczne wprowadzenie tych regulacji oraz ich realny wpływ na wyrównanie warunków konkurencji.
W jakim stopniu Europa może uniezależnić się od dostaw z Chin i innych krajów Azji? Czy liczą Państwo na namacalne efekty – ogłoszonych w 2025 r. po publikacji raportu Draghiego - programów reindustrializacji czy tzw. strategicznej autonomii UE?
- Kierunek zmian jest właściwy, lecz w praktyce utrzymuje się widoczna po stronie Unii Europejskiej bezwładność decyzyjna... W wielu obszarach, szczególnie technologicznych, Chiny zbudowały już znaczącą przewagę.
Dobrym przykładem jest rynek maszyn do cięcia laserowego; choć nie jest on zdominowany wyłącznie przez jednego producenta, to udział firm chińskich pozostaje bardzo istotny. Pytanie, czy Europa będzie w stanie odwrócić ten trend, jest dziś otwarte...
Można zakładać, że jest to możliwe, lecz kluczowe pozostają kwestie „jak" i „kiedy". Należy pamiętać, że konkurujemy z gospodarką, w której państwo mocno i aktywnie wspiera przedsiębiorstwa poprzez dotacje i subsydia, co pozwala na obniżanie cen i znacząco wpływa na warunki konkurencji wobec firm działających w bardziej regulowanym środowisku europejskim.
Czy unijne finansowanie zachęca do zwiększania skali działalności polskich firm czy też przeciwnie: preferencje dla MŚP utrwalają obecną strukturę gospodarki i nadreprezentację małych i średnich firm?
- Obecnie wiele firm wstrzymuje się z realizacją większych inwestycji, co wynika przede wszystkim z niestabilnej sytuacji geopolitycznej. Konflikty w Ukrainie oraz na Bliskim Wschodzie nie sprzyjają długoterminowym decyzjom inwestycyjnym.
Można jednak zakładać, że - wraz z ustabilizowaniem sytuacji - nastąpi wzrost aktywności inwestycyjnej: pojawi się więcej projektów, a firmy będą w większym stopniu poszukiwać finansowania.
Czy stosunkowo niskie zadłużenie zewnętrzne polskich firm (także niskie ich zadłużenie w bankach na tle Unii) świadczy o zachowawczości w działaniu, w tym ostrożności - zdecydowanym priorytecie angażowania łatwo dostępnych lub tanich źródeł (kapitały własne, środki publiczne, w tym unijne)?
- Można przypuszczać, że dostęp do środków unijnych w istotnym stopniu wspiera działalność firm, zwłaszcza z sektora MŚP, który dominuje w strukturze polskiej gospodarki. Tego typu wsparcie może ograniczać potrzebę korzystania z finansowania zewnętrznego.
W efekcie część przedsiębiorstw jest w stanie utrzymać stabilną rentowność i finansować rozwój w większym stopniu ze środków własnych lub publicznych, co przekłada się na relatywnie niski poziom zadłużenia.
Oglądasz archiwalną wersję strony Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
Co możesz zrobić:
Przejdź do strony bieżącej edycji lub Kontynuuj przeglądanie
