Polskie HIMARS-y utknęły na dobre? Ratują nas dostawy z innego kierunku

Dalsze dostawy wyrzutni HIMARS do Polski stoją pod znakiem zapytania. Amerykanie sygnalizują możliwe opóźnienia w produkcji a do tego narastają też napięcia dotyczące transferu technologii do Polski i udziału naszego przemysłu w programie, którego wartość liczona jest w miliardach dolarów. W tym wypadku zadbaliśmy już jednak o alternatywę dla amerykańskiego systemu artylerii rakietowej.

• Polska chciała masowo kupować HIMARS-y (w sumie ponad 500 sztuk), ale amerykańska produkcja jest zbyt wolna, a priorytety USA zmieniają się przez wojnę na Bliskim Wschodzie.
• Planowanych dostaw wyrzutni rakietowych na razie nie ma, a Amerykanie nie chcą nam przekazać kluczowych technologii, dzięki którym moglibyśmy uruchomić produkcję rakiet w Polsce.
• Mamy jednak alternatywę. Koreańska Hanwha Aeropsace i polska Grupa WB już podpisały umowę na produkcję rakiet w Polsce, co wzmacnia pozycję negocjacyjną wobec USA.
• Modernizacja polskiej armii będzie szeroko dyskutowana na Europejskim Kongresie Gospodarczym w Katowicach (22-24 kwietnia). Trwa rejestracja na wydarzenie.

Czytaj również: Rewolucja w L4. Od kwietnia 2026 nowe przepisy ws. zwolnień chorobowych

Wojna w Ukrainie pokazała, jak ważnym orężem we współczesnych konfliktach jest posiadanie potencjału do wykonywania dalekich uderzeń z mobilnych wyrzutni pocisków rakietowych. Rakiety o zasięgu ponad 300-500 km a zwłaszcza powyżej tysiąca kilometrów są nam pinie potrzebne.

Szczególnie obecnie, kiedy jak powiedział nam gen. Wiesław Kukuła, szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, w założeniach ściśle tajnego Programu Rozwoju Sił Zbrojnych na lata 2025-2039, Polska, zgodnie z dyrektywami NATO, przyjęła strategię nazwaną "odstraszaniem przez karę".

Oznacza to, że teraz będziemy nie tylko dbać o tarczę, czyli przygotować się do odparcia uderzeń przeciwnika, ale również wojsko położy większy nacisk na "miecze", czyli środki ofensywne, mogącą razić najważniejsze "punkty ciężkości" na terenie Rosji, czyli takie miejsca, gdzie straty najbardziej zabolą agresora.

Artyleria rakietowa z pociskami o zasięgu 300 i więcej kilometrów, doskonale wpisuje się w ten scenariusz odstraszania. Aby wyjaśnić obecne problemy z zakupem amerykańskich HIMARS-ów, przypomnijmy, że wstępne założenia dotyczące konieczności pozyskania systemu tej klasy wskazywano już około 2009-2010 r. W 2015 r. ogłoszono zaproszenie do negocjacji w ramach programu o nazwie Homar.

Od początku program Homar był pomyślany jako sposób na zwiększenie zdolności operacyjne Sił Zbrojnych RP. Chodziło o możliwości nabycia technologii i kompetencji, które w przyszłości dadzą możliwości polskiemu przemysłowi obronnemu do samodzielnego rozwijania tych systemów oraz wsparcia ich eksploatacji.

Homar bez pazurów. Jak zmieniono program i ograniczono polską produkcję rakiet

Pierwotnie uznano, że Homar będzie realizowany poprzez zakupy amerykańskich wyrzutni rakiet HIMARS. Nie o same wyrzutnie jednak tylko chodziło.

Gen. bryg. rez. Jarosław Wierzcholski, były szef Wojsk Rakietowych i Artylerii WP, dyrektor programów artyleryjskich, m.in. programu Homar, mówił nam, że planowano nie tylko zakup tysięcy pocisków GMLRS, a także rakiet ATACMS o zasięgu do 300 km i szkolnych LCRR.

- Najważniejszym założeniem programu było uzyskanie pełnej produkcji w Polsce kierowanych pocisków GMLRS o zasięgu ok. 80 km. Wojsko zakładało pozyskanie zdolności i kompetencji, dla ich produkcji w kraju, a w przyszłości opracowywanie własnych odmian, np. z amunicją kasetową - mówił gen. Wierzcholski,

Zmieniono jednak formułę programu. W 2018 r. program podzielono na dwie części. Umowa podpisana w 2019 r. o wartości ok. 414 mln dolarów w ramach obejmowała zakup jednego dywizjonowego modułu ogniowego artylerii dalekiego zasięgu (dwie baterie), w skład którego weszło 20 wyrzutni M142 HIMARS (18 bojowych i 2 ćwiczebne).

Była to decyzja czysto operacyjna. Ministerstwo Obrony Narodowej kupiło wyrzutnie "z półki", bez żadnego transferu technologii do polskiego przemysłu. W dodatku na dywizjon, zamiast około 600 rakiet, jak planowano, dostaliśmy ponad połowę mniej (208 rakiet GMLRS oraz 30 ATACMS).

Do tego nie było nawet mowy o tym, by amerykańskie rakiety mogły być produkowane na licencji w Polsce. Dostaliśmy system HIMARS w konfiguracji US Army, bez możliwości żadnych ingerencji, dostosowujących go do potrzeb Wojska Polskiego.

Dostawy tych systemów, wraz z wsparciem logistycznym, szkoleniowym i technicznym rozpoczęły się w maju 2023 r., a zostały zakończone w listopadzie 2024 r. dostarczeniem dwóch ostatnich wyrzutni drogą powietrzną. Wówczas trwała już wojna w Ukrainie.

HIMARS-y utknęły w kolejce. Polska znalazła jednak alternatywę

W 2023 r. MON wystąpiło z zapytaniem ofertowym do rzędu USA o zakup blisko 500 zestawów HIMARS. Mogło to wywołać niemałe zdziwienie, bo w tym czasie Lockheed Martin produkował 60 wyrzutni rocznie i dopiero po wybuchu wojny w Ukrainie zwiększył w 2024 r. produkcję do ok. 96 wyrzutni rocznie. Natomiast w 2026 r. produkcja ma osiągnąć 120-140 systemów rocznie.

Oznacza to, że dostawy prawie pół tysiąca wyrzutni HIMARS do Polski mogłyby potrwać nawet kilkanaście lat. Niemniej poczyniono kroki w strone realizacji tego kontraktu. W lutym 2023 r. Departament Stanu USA zgodził się na sprzedaż Polsce ponad 500 zestawów. Po konsultacjach z Lockheed Martinem we wrześniu 2023 r. zatwierdzono umowę ramową na 486 wyrzutni HIMARS.

Jednocześnie jednak, związku z niewystarczającymi mocami produkcyjnymi Amerykanów i długim oczekiwaniem na ich HIMARS-y, MON zdecydowało o pozyskaniu koreańskich wyrzutni K239 Chunmoo, o podobnych do systemów HIMARS możliwościach. W 2023 r. zamówiliśmy 288 południowokoreańskich artyleryjskich wyrzutni rakietowych wraz z rakietami 239 mm (zasięg 80 km), 600 mm (zasięg 290 km).

Kontrakt ten obejmował również dostawy wozów dowodzenia i inne pojazdy specjalistyczne, a co najważniejsze - szeroki transfer technologii i możliwość integracji wyrzutni z polskimi pojazdami Jelcz oraz systemem Topaz. Koszt umowy to 3,55 mld. dol.

Polska otrzymała już 30 modułów wyrzutni K239 Chunmoo. A co z amerykańskimi HIMARS-ami? Tu na szybkie dostawy raczej nie powinniśmy liczyć i to nie tylko z powodu ograniczeń produkcyjnych i konfliktu na Bliskim Wschodzie, gdzie nie wiadomo, czy za jakiś czas nie okaże się, że będą potrzebne amerykańskim żołnierzom. Amerykańska prasa branżowa - m.in. Defense News i The War Zone - podaje choćby, że USA, z powodu przeciążenia linii produkcyjnych i wojny na Bliskim Wschodzie, zapowiadają przesunięcie terminów dostaw tych systemów.

Istotny wpływ na całą sprawę ma też jednak polska krajowa polityka. Po 2023 r. nowy rząd zapowiedział zmianę filozofii zakupów. Koniec zakupów "z półki", każda umowa zagraniczna musi dawać korzyści polskiemu przemysłowi, transfer technologii ma być standardem, nie wyjątkiem. To oznaczało rewizję planowanych kontraktów, w tym na zakup prawie pół tysiąca wyrzutni HIMARS. W tym wypadku było to o tyle proste, że choć podpisano umowę ramową, to nie zawarto jeszcze żadnej umowy wykonawczej.

I być może na żadną umowę wykonawczą się nie zanosi. Wszak według umowy ramowej pierwsze HIMARS-y z tego zamówienia mieliśmy dostać w 2025 r.

Przełomowa współpraca z Koreą kontra twarda polityka USA. Stawką jest rakietowa niezależność Polski

Wiele wskazuje na to, że Amerykanie nie chcą się dzielić z Polską technologią pocisków do HIMARS-ów. Nie zgadzają się na transfer technologii rakiet GMLRS, nie chcą, by Polska produkowała rakiety o zasięgu 70-80 km, nie dopuszczają do eksportu kluczowych komponentów naprowadzania i paliw rakietowych.

Według amerykańskich publikacji, to nie jest złośliwość, ale twarda rzeczywistość. Zgodnie z polityką bezpieczeństwa USA, technologia GMLRS jest traktowana jako ściśle kontrolowana. Dla nas żadna pociecha. Polska znalazła się między młotem a kowadłem: albo kupimy HIMARS-y bez transferu technologii i udziału polskiego przemysłu, albo rezygnujemy z umowy.

Stawka jest ogromna i być może Polska będzie negocjować te umowę z USA latami. Zwłaszcza że dzięki umowie na koreańskie wyrzutnie K239 Chunmoo, mamy mocną kartę w tych negocjacjach. Korea oferuje nam produkcję rakiet w Polsce, transfer technologii, elastyczność w integracji z polskimi systemami.

I nie są to tylko deklaracje. Koreańczycy z Hanwha Aerospace i polska Grupa WB podpisali w ubiegłym roku przełomową umowę dotyczącą produkcji w Polsce rakiet do systemu Homar‑K. Porozumienie obejmuje zarówno integrację koreańskich efektorów z polskim systemem kierowania ogniem Topaz, jak i uruchomienie w Polsce zakładu produkcyjnego, który ma w przyszłości wytwarzać rakiety kalibru 239 mm oraz elementy rakiet 600 mm.

Pod koniec 2025 roku MON zawarł umowę na dostawę 10 tysięcy 239 mm do wyrzutni Chunmoo.

To dowód, że Korea Południowa realnie otwiera swój przemysł zbrojeniowy na partnerów. Fabryka, budowana we współpracy z Hanwha Aerospace, ma zapewnić Polsce częściową niezależność w produkcji amunicji rakietowej, a także skrócić łańcuch dostaw i zwiększyć bezpieczeństwo operacyjne. To mocny atut w negocjacjach z Amerykanami. Pytanie, czy dobrze go wykorzystamy.