- Polska Grupa Górnicza zatrudnia 35 tysięcy osób. W tym roku zakładamy zmniejszenie zatrudnienia o około 14 proc., to jest około 5 tysięcy pracowników. To największe wyzwanie w historii naszej spółki - stwierdza w rozmowie z portalem WNP Łukasz Deja, prezes Polskiej Grupy Górniczej (PGG).
Co jest obecnie najważniejsze dla Polskiej Grupy Górniczej, jeżeli chodzi o funkcjonowanie spółki?
- Jest kilka elementów, które są istotne. Po pierwsze finansowanie spółki zgodnie z nowym systemem wsparcia. To, co robimy i do czego jesteśmy zobligowani jako zarząd, to optymalizacja kosztowa i organizacyjna. Patrzymy dokładnie na każdą wydawaną złotówkę.
Od strony organizacyjnej, usprawniamy procesy. Wprowadziliśmy pierwszy etap upraszczania i optymalizacji struktury organizacyjnej. Kolejny etap planujemy w kwietniu. Przeprowadzane zmiany są niezbędne ponieważ redukujemy zdolności produkcyjne - będzie nas coraz mniej, a to implikuje upraszczanie struktury organizacyjnej.
Ważna kwestia to wyzwania związane z alokacjami pracowników. Ustawa o funkcjonowaniu górnictwa dała nam narzędzia transformacyjne szczególnie w obszarze zatrudnienia w postaci Programu Dobrowolnych Odejść (PDO).
W tym celu powinniśmy alokować pracowników między kopalniami, żeby mogli zastąpić odchodzących na osłony. Dlatego proces alokacji pracowników jest niezbędny. To będzie trudny proces, ale konieczny do przeprowadzenia.
Następnym zagadnieniem istotnym dla spółki jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego. Za to czujemy się odpowiedzialni, bo jako Polska Grupa Górnicza gwarantujemy prawie połowę dostaw węgla energetycznego w naszym kraju.
Jesteśmy stabilizatorem cen węgla w Polsce, zwłaszcza dla gospodarstw domowych i ciepłownictwa, ale także dla energetyki z zachowaniem rygorów nowego systemu wsparcia.
Czy nie zachodzi obawa, że środki z budżetu państwa będą w 2026 roku dla PGG niewystarczające?
- Współpracujemy w tym temacie ściśle z ministerstwami, a szczególnie z Ministerstwem Energii. Jest w tym zakresie prowadzony dialog i jestem przekonany, że zostanie wypracowane rozwiązanie, które zapewni finansowanie Polskiej Grupie Górniczej.
Oczywiście, jako zarząd dbamy o stronę kosztową i o to, aby zapotrzebowanie na finansowanie zewnętrzne było jak najmniejsze.
Łukasz Deja, prezes zarządu Polskiej Grupy Górniczej Fot. Materiały prasowe / PGGTak duże zmniejszenie musi być połączone z alokacją pracowników oraz optymalizacją struktury organizacyjnej. W ramach ograniczenia zatrudnienia zakładamy, że z szeroko rozumianego Programu Dobrowolnych Odejść skorzysta około 3,6 tys. osób. Pozostała redukcja zatrudnienia to głównie odejścia emerytalne.
Mając na myśli PDO, mówię tutaj o jednorazowych odprawach pieniężnych i urlopach górniczych oraz urlopach przeróbkarskich. Jesteśmy na końcowym etapie przygotowywania dokumentów związanych z uruchomieniem jednorazowych odpraw pieniężnych.
Kiedy to ruszy?
- Jestem przekonany, że jeszcze w marcu pierwsza grupa pracowników będzie mogła skorzystać z tego instrumentu. To dla nas bardzo ważne i jesteśmy na to przygotowani. Nasi pracownicy już na to czekają.
Jeżeli chodzi o urlopy górnicze i przeróbkarskie zakładamy uruchomienie tych instrumentów w kwietniu. Do ZUS-u trafiły w celu weryfikacji dokumenty dotyczące ponad 1,5 tysiąca pracowników. Czekamy, aż ZUS zakończy procedurę weryfikacyjną.
Jak rozumiem, jeżeli chodzi o te urlopy, to będziecie się wnikliwie przyglądać temu, kto może odejść, żeby przy okazji nie wylać dziecka z kąpielą?
- To prawda, to jest podstawowa kwestia. Co do zasady chcemy, żeby jak najwięcej osób mogło z tych instrumentów skorzystać. Ale z drugiej strony to wszystko musi się odbywać z zapewnieniem ciągłości działalności naszej spółki oraz z zapewnieniem bezpieczeństwa pracy załogi. Stąd też jest grupa osób niezbędnych do funkcjonowania spółki i oni muszą jeszcze z nami zostać.
Czyli oni już wiedzą, że nie będą mogli odejść i muszą pozostać?
- Będziemy każdą z tych osób informowali o tym. Ale zakładam, że wraz z postępem procesów alokacyjnych grupa ta sukcesywnie będzie się zmniejszała i oni także będą mogli skorzystać z instrumentów osłonowych.
A co z osobami, które posiadają uprawnienia emerytalne?
- Zdecydowana większość pracowników nabywających uprawnienia emerytalne korzysta z tego przywileju niezwłocznie po jego nabyciu.
Niektórzy chcą jeszcze "dopracować" do kolejnej nagrody jubileuszowej, więc proces ten trwa dłużej. Na dalsze zatrudnienie decydują się najczęściej pracownicy, którzy podlegają szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy.
Monitorujemy ten proces na bieżąco i prowadzimy rozmowy z pracownikami. Przy tak dużych planowanych redukcjach zatrudnienia niezbędne jest przygotowanie kadry rezerwowej i system podnoszenia kwalifikacji pracowniczych, szczególnie górniczych.
Czego najbardziej się pan obawia, jeżeli chodzi o funkcjonowanie Polskiej Grupy Górniczej?
- Wyzwaniem jest finansowanie oraz zmniejszający się rynek węgla w związku z transformacją energetyczną. Istotne jest tempo tego procesu.
Widzimy, że pierwsze miesiące 2026 roku są dobre dla polskiego górnictwa. Sprzyjały nam warunki pogodowe, dzięki którym mogliśmy ulokować na rynku więcej węgla niż pierwotnie zakładaliśmy.
Podsumowując - pierwszy kwartał 2026 roku będzie znacznie lepszy niż planowaliśmy. Przychody mamy wyższe, a wydatki niższe dzięki restrykcyjnej polityce kosztowej. Dotacja jest dzięki temu wykorzystana na niższym poziomie niż pierwotnie zakładano.
Na naszą działalność mogą wpłynąć konsekwencje konfliktu na Bliskim Wschodzie - to trudne do przewidzenia. Po jego wybuchu ceny węgla energetycznego na rynkach światowych wzrosły, a następnie spadły. Trudno dziś wyrokować, jakie ostatecznie będą skutki tego konfliktu.
Pamiętamy 2022 rok, kiedy po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny na Ukrainie ceny węgla mocno wystrzeliły. Jednak na koniec 2023 roku wróciły do znacznie niższych poziomów. Na pewno trudno się zarządza w warunkach niepewności.
W 2026 roku zatrudnienie w PGG ma się znacząco zmniejszyć. Fot. Bożena Sieja/PGGA ile węgla zamierza wydobyć Polska Grupa Górnicza w 2026 roku?
- Chcemy, żeby wydobycie było na zbliżonym poziomie do roku 2025. W 2025 roku wydobyliśmy około 16 mln ton węgla. To duże wyzwanie dla zarządu. Zrobimy wszystko, aby poziom wydobycia był w tym roku był zbliżony do ubiegłorocznego.
Jak przedstawiają się obecnie relacje na linii PGG - energetyka zawodowa?
- Uważam, że obecnie Polska Grupa Górnicza ma bardzo dobre relacje z energetyką. Te ilości węgla, które zaplanowaliśmy na rok ubiegły i pierwsze miesiące 2026 roku w umowach z naszymi czterema największymi klientami z energetyki zawodowej - są realizowane.
Zgodnie ze sprawozdaniami Agencji Rozwoju Przemysłu w styczniu br. udział PGG wyniósł 53 proc. dostaw krajowych producentów do energetyki. Co do ceny, to wiadomo, że zawsze mogłaby ona być wyższa.
Dla PGG benchmarkiem są ceny w portach ARA (Antwerpia-Rotterdam-Amsterdam). Widzimy, że ceny są na zdecydowanie niższym poziomie niż dwa, trzy lata temu.
W 2025 roku PGG odbudowała kanały sprzedaży do kluczowych odbiorców. To ważne, bo to dodatkowe ilości węgla, które możemy sprzedać. Przy czym chcę podkreślić, że dzisiaj obserwujemy, iż klient się zmienia i staje się o wiele bardziej wymagający. Oczekiwania co do jakości oferowanego węgla stale rosną. Staramy się do tego dostosować.
W jakim segmencie rynku?
- We wszystkich segmentach. Praktycznie w każdym segmencie rynku rosną oczekiwania co do jakości węgla. Wiąże się to też z tym, że podaż przewyższa popyt w naszym kraju, zatem można trochę pogrymasić.
Prowadzimy działania, aby jakość węgla była coraz lepsza. W roku 2025 ta jakość znacznie się poprawiła, jeżeli chodzi o średnią kaloryczność węgla. Kolejna rzecz związana z naszą strategią produktową to produkcja mieszanek pod potrzeby konkretnych klientów. To jest coś, co wyróżnia nas spośród wszystkich producentów węgla w Polsce i w Europie.
Jesteśmy przygotowani do produkcji węgla dla każdego odbiorcy. Czy to na rynek komunalno-bytowy, czy to na rynek ciepłowniczy i przemysłowy, czy też na rynek energetyki zawodowej. Mamy największy wachlarz węgla, jaki można zaoferować.
W 2025 roku zdołaliśmy przetransportować w celu przygotowania odpowiednich mieszanek zarówno dołem, jak i powierzchnią około 2 mln ton węgla. Te działania moglibyśmy zakwalifikować jako antyimportowe, dzięki czemu sprzedaliśmy ponad 1,5 mln ton węgla więcej, niż w przypadku zaniechania tych optymalizacji. W bieżącym roku chcemy ten proces zintensyfikować w ramach przyjętej strategii produktowej.
Jak przedstawia się kwestia przejęcia ludzi z kopalni Bobrek należącej do Węglokoksu Kraj?
- To już się dzieje. Zawarliśmy z Węglokoksem Kraj porozumienie, na mocy którego w marcu około 150 pracowników alokowanych będzie z likwidowanej kopalni Bobrek do Polskiej Grupy Górniczej. A potem kolejne osoby. Ten proces trwa. Pracownicy kopalni Bobrek przechodzą obecnie głównie na naszą kopalnię ROW, na oddział przodkowy Ruchu Jankowice, ale nie tylko.
A plany likwidacji Ruchu Wujek kopalni Wujek-Staszic?
- 1 kwietnia ma się ten proces rozpocząć. Po raz pierwszy będziemy sami jako PGG prowadzili procesy likwidacyjne, zgodnie z zasadami znowelizowanej ustawy górniczej.
To dla was dobrze, czy źle?
- Dobrze, że będzie to skupione w jednym miejscu. Będziemy też mieli możliwość wewnętrznej alokacji pracowników. Większą część prac dołowych będziemy wykonywać samodzielnie, co wpłynie na obniżenie kosztów i mniejsze zaangażowania budżetu państwa.
A co z robotami specjalistycznymi?
- Z kolei roboty specjalistyczne, związane chociażby z zasypywaniem szybów, będą musiały wykonywać podmioty zewnętrzne. Największym wyzwaniem w tym procesie będzie dla nas kwestia dotycząca transformacji. W trakcie procesów likwidacyjnych chcemy dać drugie życie majątkowi kopalń likwidowanych.
Ważny jest pomysł na zagospodarowanie tego majątku. W trakcie procesu likwidacji konieczne jest poszukiwanie inwestorów. Tu dobrym przykładem jest nasza współpraca z Kolejami Śląskimi, które będą budować bazę dla taboru kolejowego z wykorzystaniem bocznicy kolejowej po kopalnianym szybie Bojków w Gliwicach. To dobry przykład transformacji, i współpracy Polskiej Grupy Górniczej, Kolei Śląskich i Marszałka Województwa Śląskiego.
Dzięki temu przedsięwzięciu nawet dwustu pracowników kopalń będzie mogło znaleźć nowe miejsce pracy. Już niebawem sprzedamy tereny pod budowę bazy Kolejom Śląskim. Jest to przykład dawania drugiego życia terenom pogórniczym. Dobrze, żeby tego typu projektów było coraz więcej, bo o zagospodarowaniu danego terenu trzeba myśleć dużo wcześniej. W tej nowej formule najpierw ma być pomysł, a potem przekształcenie terenu.
Czy jest szansa, że niebawem PGG podpisze umowy na produkcję na rzecz Polskiej Grupy Zbrojeniowej?
- Prowadzimy cały czas rozmowy z Polską Grupą Zbrojeniową. Zakładam, że jeszcze w tym roku nasza współpraca zmaterializuje się kontraktem.
Czy zbyt szybkie odchodzenie od węgla nie spowoduje turbulencji na rynku pracy, zważywszy, że kooperujecie z mnóstwem większych i mniejszych firm?
- Na pewno trudno będzie przemysł ciężki zastąpić innym przemysłem i stworzyć porównywalną liczbę miejsc pracy. Przeciętna kopalnia zatrudnia około dwóch, trzech tysięcy osób. Odtworzenie miejsc pracy w skali jeden do jednego wydaje się zatem bardzo trudne.
Na pewno wraz z kurczeniem się górnictwa będą mniejsze wpływy do samorządów. Zachodzi więc konieczność szukania inwestorów i firm, które zechcą tworzyć nowe miejsca pracy w regionie.
Zdajemy sobie sprawę, że najbardziej transformację górnictwa odczują małe gminy górnicze. Jako PGG cały czas prowadzimy dialog z samorządami, szczególnie w kwestiach transformacyjnych.
Czy obecne zamieszanie na rynku surowcowym, w związku z konfliktem na Bliskim Wschodzie, nie jest kolejnym sygnałem, że należałoby zmienić w UE podejście do węgla?
- Z perspektywy PGG każda inicjatywa promująca węgiel jest godna pochwały. To oczywiste. Przypomnę, że w umowie społecznej dla górnictwa była również mowa o rozwijaniu tzw. czystych technologii węglowych.
Ze względów finansowych nie doszło do ich realizacji, a co za tym idzie nie zdołano wykreować dodatkowego popytu na węgiel. Uważam, że każde państwo w obecnej sytuacji geopolitycznej powinno opierać swoje bezpieczeństwo energetyczne na surowcach, jakie posiada u siebie. My akurat mamy węgiel.
Węgiel powinien być u nas paliwem przejściowym do czasu powstania elektrowni jądrowych. Niektórzy obecnie zastanawiają się, ile w naszym miksie energetycznym w kolejnych latach będzie węgla, a ile gazu. Jak wiadomo gaz musimy importować, bowiem nie mamy wystarczających jego zasobów. Warto zauważyć, że w ramach strategii produktowej już wprowadziliśmy na rynek nowe paliwo „klasy błękitny” o znacznie niższej emisyjności i spełniające rygorystyczne normy jakościowe, które będą obowiązywać od 2031 roku.
Czego należy dziś panu życzyć, jeśli chodzi o funkcjonowanie PGG?
- Szczęścia górniczego i podejmowania decyzji, które będą odpowiednie w trudnym procesie transformacji.
Rozmawiał: Jerzy Dudała
Oglądasz archiwalną wersję strony Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
Co możesz zrobić:
Przejdź do strony bieżącej edycji lub Kontynuuj przeglądanie
