Pionki zaczynają odgrywać coraz większa rolę w polskim przemyśle obronnym. Z jednej strony nowe inwestycje na rzecz produkcji amunicji realizuje tam firma Mesko, z drugiej reaktywowana została marka Pronit - zasłużona dla polskiej obronności w II RP i PRL. Nowa firma o tej nazwie zapowiada uruchomienie produkcji min przeciwpiechotnych i przeciwczołgowych.
Przez lata wydawało się, że Pionki - niegdyś serce polskiej produkcji prochu i amunicji - pozostaną jedynie wspomnieniem, gdy Pronit - zakład, który przez dekady budował potencjał obronny II RP, potem PRL i pierwszych lat III Rzeczpospolitej Polskiej - zniknął z mapy zbrojeniowej. Tymczasem po latach historyczna marka powraca i ogłasza powrót do produkcji zbrojeniowej. Wiadomo, co będzie produkować.
O Pionkach jest ostatnio głośno dzięki inwestycjom Mesko, spółki należącej do z Polskiej Grupy Zbrojeniowej (PGZ), która buduje tam najważniejsze centrum produkcji prochu i amunicji w Polsce. To nie tylko ważna, ale też duża i kosztowna inwestycja.
W jej ramach planuje się m.in. budowę ponad 20 budynków (w Pionkach i Skarżysku Kamiennej) oraz zakup ponad 1000 maszyn i urządzeń do produkcji amunicji mało-, średnio- i wielkokalibrowej oraz rakiet, a także nabycie kompetencji do produkcji prochu wielobazowego i łusek samospalających. Całość inwestycji może kosztować nawet ponad 600 mln zł.
W grudniu 2025 r. Mesko uruchomiło w Pionkach nową fabrykę montażu i pakowania amunicji czołgowej i częściowo także artyleryjskiej. Trwa tam m.in. montaż i elaboracja amunicji czołgowej 120 mm oraz częściowo artyleryjskiej.
W 2025 r. przekazano wojsku ponad 1500 sztuk amunicji 120 mm do Leopardów, M1 Abrams i K2 Black Panther. Wytwarzane są tam też ładunki modularne do amunicji 155 mm - standardu NATO - dla w polskich armatohaubicach Krab i koreańskich K9 Thunder. Zrobiono już 10 tys. takich ładunków.
W Pionkach będzie też produkowana polska nitroceluloza, główny składnik prochu.
Polska Grupa Zbrojeniowa zakłada, że inwestycję w Pionkach uda się zrealizować do 2028 r. Mesko ma produkować 180 tys. sztuk amunicji 155 mm rocznie. To jednak niejedyna inwestycja, dzięki której Pionki mogą stać się ponownie jednym z najważniejszych punktów na mapie polskiej obronności.
Niedawno dowiedzieliśmy się, że reaktywowana w 2025 r. marka Pronit z Pionek (nazwy wcześniej nie zastrzeżono), prywatna spółka kierowany przez Waldemara Skowrona i Jarosława Krzyżanowskiego, planuje produkcję specjalną w historycznej lokalizacji.
Aby wyjaśnić, o co chodzi z reaktywacją firmy, konieczne wydaje się krótkie wprowadzenie. Pronit to nazwa zakładów, wywodzących się z powstałej w 1922 r. Państwowej Wytwórni Prochu i Materiałów Kruszących (PWPiMK). Produkowała ona proch i amunicję dla wojska w miejscowości Zagożdżon, która w 1932 r. została przemianowana na Pionki.
Po II wojnie światowej produkcję w zakładzie szybko wznowiono, a w kolejnych latach, po przywiezieniu specjalistycznych maszyn z Niemiec, wydziały produkcyjne modernizowano i rozbudowywano oraz uruchomiono produkcję prochów, amunicji i materiałów wybuchowych.
Reanimowanie obiektów do produkcji specjalnej wymagać będzie dużych nakładów, fot. PronitOd 1958 roku w nazwie fabryki pojawiło się słowo Pronit. W latach 60., 70. i 80. XX w. fabryka znana była przede wszystkim z produkcji płyt gramofonowych, choć wciąż produkowała ładunki wybuchowe dla wojska i górnictwa.
Po transformacji ustrojowej w latach 90. XX w. zakłady podzielono na kilka spółek. Następnie doszło do utraty płynności finansowej i ostatecznie do ogłoszenia upadłości Pronitu w 2000 r. Działalność w branży specjalnej przejęły Zakłady Produkcji Specjalnej, które ostatecznie zostały przejęte przez Mesko.
Teraz dawna fabryka prochu w Pionkach zamierza wrócić do produkcji obronnej. - Trzeba się zbroić. Ze względu na sytuację geopolityczną podjąłem decyzję, aby zająć się produkcją specjalną - oznajmił w rozmowie z lokalnymi mediami Jarosław Krzyżanowski, członek zarządu reaktywowanego Pronitu.
Tyle że zamiast prochu i amunicji, jak to było w latach świetności zakładów, nowa firma chce produkować miny przeciwpiechotne i przeciwczołgowe oraz granaty. Do tego ma to być zakład produkcji podwójnego przeznaczenia. Na terenach spółki chce też mieć dużą fabrykę... karmy dla zwierząt.
- Czekamy na pozwolenie budowlane - zastrzega Jarosław Krzyżanowski.
Rozpoczęcie pierwszych, wstępnych prac zaplanowano na czerwiec, a pełną produkcję zakład ma uzyskać jeszcze w 2026 r.
Reaktywacja Pronitu właśnie teraz nie jest przypadkowa. W tle - rosnące wydatki na obronność, program SAFE, ale też oficjalne wypowiedzenie przez Polskę Konwencji Ottawskiej, zakazującej użycia, składowania i produkcji min przeciwpiechotnych. Podobnie jak Finlandia czy kraje bałtyckie, które zrobiły tak samo, odzyskaliśmy możliwość produkcji i stosowania nowoczesnych min przeciwpiechotnych.
Amunicja z Mesko, fot. MeskoDotąd magazyny z minami były puste. Nie chodzi tu zresztą tylko o miny przeciwpiechotne. Także min przeciwpancernych wojsko praktycznie kupowało bardzo mało. Ostatnie zamówienia obejmowały zakup 800 min przeciwpancernych rocznie.
Tymczasem potrzeby w tym segmencie uzbrojenia gwałtownie wzrosły. Budujemy przecież Tarczę Wschód, w której miny odgrywają ważną rolę, a wojna w Ukrainie pokazuje, że umocnione polami minowymi pozycje obronne są bardzo trudne do pokonania przez przeciwnika.
Przy niewielkiej, jak dotąd produkcji, zaminowanie kilkusetkilometrowej granicy wschodniej trwałoby kilkaset lat. Do tego nie mieliśmy systemu, który mógłby te miny szybko ustawić. Pojazd Baobab-K , który ma temu służyć, zamontowany na ośmioosiowym nadwoziu Jelcza, którym szczyci się wojsko, jeszcze w 2024 r. był tylko jeden. Od opracowania jego konstrukcji w 2014 roku musiało minąć aż 9 lat, zanim podpisano umowę na pierwsze pojazdy, a wraz z nimi także na miny.
Jedną z firm, które mogą zaspokoić ten nowy popyt chce być Pronit. Zamierza do tego wykorzystać 25-hektarową działkę na terenach dawnych zakładów, z pozostałą infrastruktura, m.in. budynkami laboratorium i głównym obiektem administracyjnym.
Jak twierdzi Jarosław Krzyżanowski, teren nadaje się do takiej produkcji, a spółka dysponuje już technologią do podjęcia produkcji w tym segmencie uzbrojenia. Czeka tylko na decyzje administracyjne w sprawie budowy nowych obiektów.
Wszystko to stanowi element szerszego procesu odbudowy krajowych zdolności produkcji amunicji, który po 2022 roku stał się jednym z priorytetów państwa. Kiedy wzrosło zapotrzebowanie związane z wojną w Ukrainie i rosnącymi zamówieniami NATO, krajowy przemysł nie był w stanie szybko zwiększyć produkcji amunicji.
Reaktywowany Pronitu ma uzupełnić potrzeby, jakie da budowana przez Mesko w Pionkach fabryka prochu i ładunków modularnych, niezbędnych do produkcji amunicji 155 mm - dostarczając miny, granaty oraz prostszą amunicję inżynieryjną, której produkcja w Polsce była przez lata marginalna, a ich brak był dotąd jedną z białych plam w krajowym łańcuchu dostaw.
To właśnie amunicja i miny są teraz potrzebne naszej armii w największych wolumenach. Powrót Pronitu oznacza zatem odbudowę kompetencji, które Polska utraciła na przełomie XX i XXI wieku. Składałoby się to też na przywrócenie Pionkom roli najważniejszego ośrodka produkcji prochu, amunicji i materiałów wybuchowych w kraju.
Gdyby ten lokalny projekt stał się elementem większej układanki krajowej zbrojeniówki, to w połączeniu z inwestycjami Mesko mielibyśmy spójny, nowoczesny hub amunicyjny, który ma szansę zapewnić Polsce strategiczną niezależność w obszarze, który decyduje o realnej sile armii.
Oglądasz archiwalną wersję strony Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
Co możesz zrobić:
Przejdź do strony bieżącej edycji lub Kontynuuj przeglądanie
