Zwycięska na Węgrzech Tisza deklaruje koniec przyjaźni z putinowską Rosją. I o ile deklaracje wygłaszać jest łatwo i tanio, to przestawienie głęboko uzależnionego od rosyjskich surowców energetycznych i paliw 10-milionowego kraju na inne kierunki ich importu będzie już znacznie trudniejsze. Konkretne korzyści finansowe może mieć z tego Polska.
Wybory na Węgrzech wygrała opozycyjna Tisza. Prowadzona przez Petera Magyara formacja przejmie władzę po 16 latach rządów Fideszu Viktora Orbana. Rządów, które pod względem politycznym można określić jako okres odwrotu Węgier od Unii Europejskiej na rzecz bliższych stosunków ze Wschodem - Rosją czy Chinami.
Szczególnie kontrowersyjna z perspektywy UE czy Polski jest relacja z Rosją Władimira Putina, którą w najbardziej jaskrawy sposób mogliśmy poznać na finiszu węgierskiej kampanii wyborczej, gdy do mediów wypłynęły nagrania rozmów szefów MSZ Węgier i Rosji, których charakter jest jednoznaczny.
Polityczna zależność od putinowskiej Rosji ma także bezpośrednie przełożenie na stan węgierskiej energetyki, która w dominującym stopniu opiera się na dostawach ropy, gazu czy paliwa jądrowego do jedynej elektrowni jądrowej w kraju - Paks - właśnie z tego kierunku. I jak sam prawdopodobny przyszły premier Węgier Peter Magyar zaznacza - zmiana tego stanu nie będzie możliwa w najbliższym czasie. Dość powiedzieć, że Rosja odpowiada za około 90 proc. dostaw ropy naftowej, około 85 proc. dostaw gazu i 100 proc. paliwa jądrowego na Węgry.
- Dywersyfikacja musi zostać wzmocniona, ale to nie wydarzy się z dnia na dzień - powiedział Magyar w rozmowie z serwisem nepszava.hu.
Słowa lidera Tiszy mogą być przez przez wielu sympatyków formacji przyjęte z niezadowoleniem, gdyż oczekiwania wobec nowych władz Węgier, w kontekście ścisłych więzów z Rosją, można skwitować często skandowanym na wiecach hasłem "Ruszkik haza" ("Rosjanie do domu").
Co więc mogą zrobić nowe władze Węgier, by ograniczyć zależność od rosyjskiej ropy czy gazu? Na pewno mogą próbować sprowadzać ich coraz więcej z innych źródeł.
W przypadku ropy naftowej mowa głównie o rurociągu Adria, mającym swój początek w chorwackim naftoporcie w Omišalju.
Według doniesień Politico po tym, jak Węgry w lutym tego roku - po przerwaniu dostaw z Rosji przez Ukrainę rurociągiem Przyjaźń - zwróciły się o awaryjne dostawy ropy, Chorwacja zwiększyła przepływ ropy przez Adriatyk, eksportując w okresie od 26 lutego do 25 marca 800 000 ton surowca do węgierskiego giganta naftowego MOL, który zarządza rafineriami na Węgrzech i Słowacji. Oznacza to, że rurociąg mógłby zapewnić do dwóch trzecich z 14-15 milionów ton ropy rocznie, które MOL przetwarza w swoich rafineriach. Według Janaf, chorwackiego operatora rurociągu Adria, w kwietniu i maju na Węgry mają trafić kolejne dostawy.
MOL również potwierdził przepływy z Adrii. Ambrus Halász, rzecznik firmy, powiedział, że dostawy do Węgier są "nieprzerwane", przynajmniej na razie, dzięki ropie z Libii, Kazachstanu, Norwegii, Arabii Saudyjskiej i Stanów Zjednoczonych, z której znaczna część przepływa tym rurociągiem.
Chociaż Budapeszt podkreśla, że nie grozi mu natychmiastowy niedobór dostaw, twierdzi także, że ropa z Adrii nie zastąpi ropy rosyjskiej, która – według rządu Viktora Orbana – jest tańsza i lepiej nadaje się do węgierskich rafinerii. MOL sprzeciwił się ofercie Janafu, aby na stałe rozszerzyć wykorzystanie rurociągu Adria, argumentując, że opłaty tranzytowe pobierane przez operatora są bezzasadnie wysokie. Powołał się także na wrześniowy test przepustowości, który miał pokazać, że rurociąg nie jest w stanie obsłużyć niezbędnych przepływów. Żąda również, aby Chorwacja dostarczała objętą sankcjami ropę rosyjską wraz z dostawami nierosyjskimi i przekonuje, że zwolnienia Węgier z sankcji sprawiają, iż jest to całkowicie legalne.
- Węgry dysponują wystarczającą przepustowością rurociągu Adria, aby zaspokoić 100 proc. popytu, a opłaty tranzytowe są niższe niż w przypadku importu rosyjskiej ropy - mówi Isaac Levi, badacz z Centrum Badań nad Energią i Czystym Powietrzem, organizacji non-profit zajmującej się klimatem, cytowany przez Politico.
- Prawda jest taka, że uzależnienie od rosyjskich paliw kopalnych nie wynika z ograniczeń technicznych, lecz z woli politycznej - dodaje.
Relacji węgiersko-chorwackich na pewno nie poprawiał dotychczas fakt, że w 2011 r. prezes MOL Zsolt Hernádi został skazany zaocznie w Chorwacji za nielegalne nabycie pakietu kontrolnego w tamtejszej państwowej firmie naftowej INA. Hernádi wciąż jest prezesem węgierskiego czempiona, ale bardzo możliwe, że przestanie nim być po zmianie władzy w Budapeszcie.
W kontekście dostaw paliwa jądrowego - realizowanych przez rosyjski Rosatom - duże zmiany już nastąpiły, przynajmniej na papierze. W listopadzie 2025 r. węgierska grupa energetyczna MVM oraz amerykański Westinghouse Electric Company podpisały kontrakt gwarantujący elektrowni jądrowej Paks dostawy paliwa VVER produkowanego w szwedzkich zakładach Westinghouse.
Dostawy paliwa VVER-440, przeznaczonego do ponownego załadunku, rozpoczną się w 2028 r., po uzyskaniu niezbędnych licencji.
Natomiast z ofertą gazową do Węgrów zwraca się chociażby Polska. Rozwijana przez nas infrastruktura importu LNG przez Bałtyk ma stać się gazową "brama północną" do dalszego przesyłu surowca w kierunku państw Europy Środkowo-Wschodniej czy Ukrainy. Co ważne, jest to idea propagowana zarówno przez rząd Donalda Tuska, jak i stronnictwo prezydenta Karola Nawrockiego, o czym prezydent osobiście wspominał swoim odpowiednikom z Grupy Wyszehradzkiej na początku grudnia 2025 r.
- Polska może być hubem dla naszego regionu i już poczyniłem wstępne ustalenia z prezydentem Stanów Zjednoczonych Donaldem Trumpem - mówił wówczas Nawrocki. - Cel jest oczywiście jasny: systematyczne ograniczenie rosyjskich wpływów w Europie, co jest ważne dla bezpieczeństwa wszystkich naszych państw.
Między innymi tym celom ma służyć budowany w Gdańsku przez spółkę Gaz-System pływający terminal FSRU (floating storage regasification unit), który będzie mógł odebrać do 6,1 mld metrów sześciennych gazu rocznie, z perspektywą na więcej, w razie potrzeb. Rozruch technologiczny i uruchomienie gdańskiego terminalu LNG planowane są na przełomie 2027 i 2028 r.
Co więcej, Gaz-System rozważa budowę FSRU 2. Nowa jednostka regazyfikacyjna byłaby przycumowana do pierwszej. Zgodnie ze wstępnymi założeniami miałaby ona zdolność przyjęcia ponad 4 mld metrów sześciennych gazu rocznie. Oznaczałoby to, że w sumie dwa gdańskie terminale dysponowałaby większymi zdolnościami niż działający już od dekady obiekt w Świnoujściu (8,3 mld m sześć rocznie). Jak wspominaliśmy w WNP, zainteresowane dostawami gazu z Gdańska są podmioty z Ukrainy, Węgier i Słowacji.
Węgrzy już w tym momencie - uzależnieni od rosyjskiego surowca płynącego gazociągiem TurkStream - mogliby skorzystać z terminala FSRU na chorwackich wyspie Krk. Tamtejszy obiekt ma jednak znaczące ograniczenie, gdyż może przyjąć rocznie około 2,9 mld m sześć. surowca. Tymczasem sama Chorwacja zużywa ponad 2,5 mld m sześć. gazu rocznie (w szczycie zużywała nawet 3 mld). W przypadku gazu szybkie uniezależnienie się Węgier od Rosji wydaje się bardzo trudne.
Oglądasz archiwalną wersję strony Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
Co możesz zrobić:
Przejdź do strony bieżącej edycji lub Kontynuuj przeglądanie
