Suwerenność mierzona w złotówkach. Energetyka uczy się local contentu

Czy local content to protekcjonizm, szansa, a może tylko dodatkowy obowiązek dla spółek? O tym rozmawiali uczestnicy panelu "Local content w energetyce" podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego. Realna współpraca – przekonują uczestnicy rynku – między dużymi a małymi podmiotami naprawdę może przynieść duże korzyści.

• Podczas debaty w Katowicach liderzy sektora ocenili, że patriotyzm gospodarczy musi stać się rynkowym standardem i fundamentem bezpieczeństwa kraju.
• Eksperci uczestniczący w panelu na Europejskim Kongresie Gospodarczym podkreślili, że suwerenność dostaw bezpośrednio przekłada się na stabilność finansową wielkich projektów.
• Local content niesie jednak za sobą wiele niewiadomych, zwłaszcza w zakresie raportowania udziału krajowych spółek w projektach.

Polskie spółki energetyczne, w których udziały ma Skarb Państwa, jako pierwsze mają włączyć się w ideę znaną wszystkim jako local content. Mają stawiać na krajowe podmioty w roli dostawców, wykonawców, usługodawców czy kontrahentów.

Wielkie wyzwanie

Udział wkładu krajowego w poszczególne przedsięwzięcia ma mierzyć Główny Urząd Statystyczny. GUS będzie odpowiedzialny również za stworzenie definicji local contentu. Wciąż jest wiele niewiadomych, ale jak przyznawali paneliści podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego: nadszedł czas na rozmowę o lokowaniu wydatków w kraju. 

Jak przekonywał Wojciech Pawłuszko, dyrektor Departamentu Prawnego Ministerstwa Aktywów Państwowych, idea local content nie ma na celu "dyskryminacji innych podmiotów".

– Zależy nam na tym, aby krajowe firmy miały równe, konkurencyjne warunki – zapewniał. Dodał przy tym:

Wiemy, że to będzie więcej pracy dla komórek zakupowych w spółkach, bo będzie jej więcej, aby naprawdę opomiarować pewne rzeczy.

Tych wyzwań może być więcej, bo jak przyznał Pawłuszko: jak dotąd żaden inny urząd statystyczny w UE nie podjął się badania local contentu w ustrukturyzowany sposób. Pomóc w "zachęceniu" zarządów do realizacji zadań związanych ze stawianiem na polskich kontrahentów mają KPI (kluczowe wskaźniki efektywności) wyznaczane przez spółki.

Local content? Mentalność i podejście są ważniejsze

Jak zauważył z kolei Szymon Paweł Moś, prezes Polskiej Spółki Gazownictwa, można wyznaczać nowe ramy, ale nawet najbardziej szczegółowe reguły nie zastąpią modyfikacji nastawienia podczas kontraktowania.

Postępowania (przetargowe – przyp. red.) nie zawsze dotyczą wszystkich tych wielkich słów i terminów. Wymagają czasami tego, i uważam, że to jest klucz, by zmienić mentalność i sposób podejścia. Najważniejsze są dobre mentalność i podejście, korzystanie z już istniejących instrumentów – zaznaczał Moś.

W podobnym tonie wypowiadała się Elżbieta Rogowska, wiceprezeska PW Krystian.

– Wytyczne to jedno, drugie to właśnie mentalność. Dla mnie przede wszystkim ważne jest, że w ogóle wnosimy do dyskusji temat narodowości kapitału i tego, gdzie lokujemy inwestycje. Jako polski producent mieliśmy filozofię budowania łańcucha dostaw i tej wartości właśnie w kraju, zaopatrując na przykład infrastrukturę krytyczną – mówiła.

Zaznaczała, że obecnie – w dobie zmieniających się realiów geopolitycznych – coraz mocniej widać kruchość łańcuchów dostaw, stąd kierunek na postawienie na rodzime rozwiązania.

Realne wzmocnienie bezpieczeństwa i perspektywa za rok

Na aspekt bezpieczeństwa gospodarczego, ale i zabezpieczenia kapitału zwracał uwagę Krzysztof Dresler, wiceprezes PKO Banku Polskiego.

– Z naszego punktu widzenia zwiększenie bezpieczeństwa i suwerenności w łańcuchach dostaw ma przełożenie na poprawę profilu kredytowego. – wskazał. Jego zdaniem ten rodzaj zabezpieczenia sięga dalej: tak rozumiana suwerenność gospodarcza pozwala na zmniejszenie ryzyka bankructwa dostawców z krajowym rodowodem.

Dresler zastrzegł przy tym, że nie wierzy, aby lokalni wytwórcy czy dostawcy nagle wskoczyli do pierwszej ligi i rywalizowali z globalnymi molochami.

– Wydaje mi się, że to może być np. rola także instytucji finansowych, aby koordynować te procesy tzw. hodowania dostawców czy poddostawców – podkreślił.

Nastroje wokół idei local content studził z kolei Krzysztof Zawadzki, wiceprezes Taurona.

– Zakładam, że jak spotkamy się za rok, to będziemy mogli powiedzieć o tym, jak to mierzymy, jakie zastosowaliśmy mierniki, jakie KPI zdefiniowały zarządy. Dopiero wtedy powiemy o czymś, co tak naprawdę ma wymierny kształt. Dzisiaj tak naprawdę to my się wszyscy zastanawiamy, jak to ogarnąć – stwierdził.

– Jest dużo pytań, wątpliwości, skala tego ćwiczenia jest duża – dodał, zaznaczając, że trzeba badać udział komponentu krajowego na poziomie dostawców, poddostawców, ale i ich kontrahentów.

"Po prostu spróbujmy. Mamy trochę czasu, pieniędzy"

– Trzeba zmienić trochę tę mentalność, może ktoś nas trochę do tego przymusi, jak MAP i GUS, ale nie zmienia to faktu, że to rozwiązanie (promocja krajowych firm – przyp. red.) powinno obowiązywać już dawno. Musimy wyjść ze strefy komfortu – mówił Witold Literacki, wiceprezes Orlenu.

Wspomniał też o swoim pierwszym zderzeniu z local content, gdy lata temu pracował dla francuskiej firmy, która wybierała tylko krajowe auta do swojej floty, choć te miały się psuć.

– Pytałem wtedy, dlaczego je kupujecie? Usłyszałem: To działa tak, my kupujemy od nich (auta – przyp. red.), oni kupują nasze produkty. I tak powinno być – powiedział.

Choć sam zamysł uznawany jest za słuszny, to np. Jakub Stypuła, prezes Polimeksu Mostostal, podchodził do założeń local contentu ze sporą rezerwą.

– Fortuna w Polsce nie urośnie od raportowania do GUS. Tak jak raportowaniem ESG nie uchronimy polskiej gospodarki – ocenił prezes budowlanej spółki, jednocześnie zastrzegł, że widzi efekty czegoś na kształt "promowania" krajowych wykonawców. – Rok albo dwa lata temu pojawiła się kwestia ograniczenia dostępu do rynku zamówień publicznych w Polsce przez wykonawców z państw trzecich. – To naprawdę dało nam oddech – wskazał.

Pomimo uwag i wątpliwości, ogólny wydźwięk rozmowy ekspertów najlepiej domyka chyba podsumowanie Witolda Literackiego, który ocenił: – Po prostu spróbujmy. Mamy trochę czasu, pieniędzy, więc czemu nie?