Początek kwietnia to zwykle start napełniania europejskich magazynów gazu. Nie tym razem. Większość unijnych operatorów magazynów gazu czeka z uzupełnianiem zasobów na niższe ceny surowca. Efekt może być katastrofalny, bo grozi nam wejście w kolejną zimę ze zbyt niskimi zapasami surowca.
Rozpętana przez Izrael i USA wojna z Iranem przyniosła skokowy wzrost cen paliw w tym gazu ziemnego. Zablokowanie cieśniny Ormuz zastopowało bowiem transport LNG z Kataru – drugiego co do wielkości eksportera tego surowca na świecie. Co prawda jego większość trafiała do Azji: głównie Chin, Indii, Korei Południowej i Pakistanu, ale cześć płynęła także do Europy. Nasz kontynent odbierał około 13,2 proc. katarskiej produkcji LNG (dane za firmą analityczną Kpler oraz Institute for Energy Economics and Financial Analysis - IEEFA).
Choć może się to wydawać stosunkowo niewiele, to jednak implikacje braku dostaw gazu z Kataru są znacznie większe. Powstałą pustkę trzeba jakoś zastąpić. W części będą to inne paliwa, ale nie zawsze jest to możliwe. Dostępna na rynku pula gazu budzi obecnie zwiększone zainteresowanie, a co za tym idzie i wyższe ceny.
Efekt to gwałtowny wzrost cen surowca. Przed wojną cena MWh gazu na giełdzie TTF w Holandii kosztowała nieco powyżej 30 euro za MWh. Po wybuchu wojny skoczyła do czteroletniego maksimum i przekroczyła nawet 61 euro za MWh. Od tego czasy gaz tanieje i obecnie kosztuje 47,5 euro za MWh. I to paradoksalnie ten spadek może stać się w niedalekiej przyszłości przyczyną gigantycznych problemów.
Gazowe firmy, widząc stopniowo malejące ceny, nie palą się do kupna gazu. Po prostu obawiają się, że w przypadku dalszego spadku cen surowca pozostaną z drogim gazem ziemnym w magazynach.
Podczas niedawnego posiedzenia europejskiej Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu, Komisja Europejska i kraje Unii przyznały, że:
Poziom zapasów gazu jest niższy niż średnia z ostatnich 5 lat, a wczesne zatłaczanie gazu do magazynów pozwoli UE skorzystać z dłuższego okresu zatłaczania, łagodząc presję na ceny i unikając gorączkowego uzupełniania zapasów pod koniec lata.
Problem w tym, że nikt do gromadzenia drogiego obecnie gazu się nie kwapi. Co więcej magazyny są dalej osuszane. A przecież te instalacje są kluczowe dla bezpieczeństwa energetycznego. W okresach wzmożonego zapotrzebowania na gaz nie wystarczą bieżące dostawy i wydobycie, musimy w Polsce i Europie posiłkować się gazem z magazynów.
Dlaczego obecne braki i niechęć do uzupełniania zapasów są tak ważne? Bo zwykle o tej porze roku (początek kwietnia) firmy zaczynają już gromadzić gaz przed nowym sezonem. Tymczasem obecnie prawie nikt tego nie robi i to pomimo względnie ciepłej już aury. Minionej doby gazowej tylko dwa kraje Unii Europejskiej netto powiększały zapasy gazu: Łotwa i Hiszpania, a trzy kolejne tyle samo gazu zatłoczyły co pobrały: Chorwacja, Portugalia i Szwecja.
Wszystkie pozostałe, w tym Polska, głównie pobierały gaz z magazynów surowca. Efekt to najniższy od ponad czterech lat poziom zapasów gazu w Europie.
Wypełnienie unijnych magazynów gazu wynosi obecnie około 27,7 proc. To 10,9 punktu procentowego mniej niż zwykle w poprzednich latach na początku kwietnia. Z kluczowych europejskich odbiorców surowca tylko dwa kraje Włochy i Polska mają magazyny wypełnione w ponad 40 proc. – odpowiednio 43,40 i 44,71 proc. (wszystkie dane za Gas Infrastructure Europe).
Prawdziwy dramat ma miejsce na kluczowym dla Unii rynku holenderskim. Tamtejsze magazyny gazu są wypełnione w zaledwie 4,66 proc!. Dla 1 kwietnia 2022 roku, niedługo po wybuchu wojny na Ukrainie, było to 20,76 proc. Jeśli obecne tempo osuszania magazynów utrzyma się, to w ciągu tygodnia zapasów gazu w tym kraju może nie być w ogóle. A to oznaczać może poważne konsekwencje.
Obecna sytuacja zaczyna być nawet gorsza niż po tym, gdy wiosną 2022 roku kontrakty na dostawy gazu do kilkunastu europejskich firm – w tym naszego PGNiG – zerwał Gazprom.
Wówczas kraje Unii Europejskiej zwróciły się właśnie ku producentom LNG. To oni głównie, jak i dostawy surowca z krajów Maghrebu wsparli nasze bezpieczeństwo. Trzeba też podkreślić, że Gazprom do części europejskich odbiorców gaz mimo wszystko pompował.
Wtedy system dość dobrze działał. Obecnie na rynku zabrakło około 20 proc. LNG i tego surowca w praktyce nie ma czym zastąpić.
Z pozoru skoro Unia Europejska nie kupowała bardzo dużo gazu z Kataru, nie powinno nas to mocno zaboleć. Problem w tym, że brak arabskiego surowca zmusza innych odbiorców do działania. Przede wszystkim kraje Azji poszukują alternatywy, a najbliższą są dostawy ze Stanów Zjednoczonych. To zaś oznacza że o amerykański gaz w większym niż obecnie stopniu będziemy rywalizowali z Koreańczykami, Japończykami, czy także Chińczykami.
Siłą rzeczy idzie za tym także walka cenowa.
To, co zniosłoby zagrożenia, to rychłe zakończenie wojny z Iranem. Jednak Amerykanie wydaja się nie mieć pomysłu, jak to zrobić. Walki mogą być więc długotrwałe.
Realne są więc dwa scenariusze:
Pierwsze rozwiązanie oznacza wzrost cen gazu na naszym kontynencie, a co z tym związane, drożejącą energię elektryczną, czy wzrost cen produktów powstałych z przerobu gazu (np. nawozów). Jednocześnie jednak będziemy relatywnie dobrze zaopatrzeni na zimę.
W drugim scenariuszu może się okazać, że za surowiec nie przepłacimy, ale wystawimy się na ryzyko, że przed zimą zgromadzimy zbyt mało gazu.
Dostrzega to Komisja Europejska, która apeluje o szybsze zatłaczanie gazu do magazynów. Problem w tym, że na razie bezskutecznie, bo odzew jest znikomy.
Oglądasz archiwalną wersję strony Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
Co możesz zrobić:
Przejdź do strony bieżącej edycji lub Kontynuuj przeglądanie
