Kanada coraz mocniej odciska swoje piętno w wyścigu o drugą polską elektrownię jądrową. Sekretarz stanu ds. rozwoju międzynarodowego Kanady Yasir Naqvi, przy okazji wizyty w Polsce, opowiedział WNP o korzyściach, jakie może przynieść nam technologia CANDU a także o współpracy transaltantyckiej i nowym układzie sił w geopolitycznej grze o energię i bezpieczeństwo.
Dlaczego Polska miałaby wybrać kanadyjską technologię reaktorów CANDU przy budowie drugiej elektrowni jądrowej?
- Technologia jądrowa CANDU jest realnie stosowana i udoskonalana od 80 lat. Wykorzystujemy ją w Kanadzie, aby zaspokoić nasze potrzeby energetyczne. Doświadczenie w jej budowie i rozwoju ma firma AtkinsRealis - w Kanadzie odbudowują nasze istniejące reaktory jądrowe, wydłużając ich żywotność. Udało im się to zrobić na czas, w ramach budżetu, rozbudowując przy tym łańcuch dostaw.
Mamy 90 tys. dobrze płatnych, wysoko wykwalifikowanych miejsc pracy w sektorze i niezbędną wiedzę specjalistyczną. Właśnie to wnosimy do współpracy. Doskonale wie o tym Rumunia, gdzie od wielu lat pracują nasze reaktory. Jesteśmy głęboko przekonani, że biorąc pod uwagę bliskie relacje między Kanadą a Polską i zaufanie, jakie istnieje między nami, jesteśmy naprawdę bezpiecznym i niezawodnym partnerem.
Jak mogłaby wyglądać współpraca kanadyjsko-polska w obszarze paliwa uranowego do reaktorów CANDU? Jaka część tego łańcucha dostaw mogłaby zostać przeniesiona do Polski?
- Reaktory CANDU wykorzystują jako paliwo naturalny uran. Mamy w Kanadzie drugie co do wielkości złoża uranu na świecie. Prowadzimy więc regularną działalność poszukiwawczo-wydobywczą, wydobywamy uran i go eksportujemy. Kanada właśnie podpisała umowę o wartości ponad 2 mld dol. z rządem Indii na eksport uranu.
Część naszego rozwiązania, nad którym pracujemy z polskim rządem, będzie polegała na pozyskiwaniu uranu z kopalni w Kanadzie, ale ważne jest także budowanie lokalnego łańcucha dostaw. Chcemy dać Polsce swobodę, aby mogła przetwarzać uran gdzie chce - to by była wasza autonomia i suwerenność.
Jak ocenia Pan współpracę z polskim rządem w kontekście wyboru dostarczyciela technologii dla drugiej elektrowni jądrowej?
- Na pewno konkurencja jest poważna. Myślę, że istnieje duże uznanie dla naszego systemu technologicznego, gdyż ma on potencjał, aby sprostać potrzebom Polski. Nasza ambasada oraz firma AtkinsRealis byli zaangażowani zarówno w opracowywanie technologicznego aspektu naszej oferty, jak i perspektywy biznesowej.
Kanadyjski sekretarz stanu ds. rozwoju międzynarodowego Yasir Naqvi Fot. Tomasz Gzell / PAPCzy postrzega Pan najnowszą politykę przemysłową UE "Made in EU" za potencjalne zagrożenie dla implementacji kanadyjskiej technologii w sektor energetyczny?
- Po pierwsze, Kanada i Unia Europejska są bardzo bliskimi partnerami. Mamy umowę o wolnym handlu - CETA. To pozwala nam bardzo ściśle współpracować. Od czasu podpisania jej handel między UE a Kanadą podwoił się i ma duży potencjał rozwojowy. Myślę więc, że w tych niepewnych czasach gospodarczych Unia Europejska i Kanada powinny współpracować jeszcze bliżej. Jesteśmy teraz częścią programu EU SAFE jako jedyny kraj spoza Unii Europejskiej.
Po drugie, nasze dotychczasowe osiągnięcia zawsze polegały na wspieraniu budowy lokalnego potencjału. Nie chcemy po prostu przyjechać, zbudować reaktora jądrowego i odjechać. Chcemy pomóc w budowaniu lokalnych mocy produkcyjnych, lokalnego łańcucha dostaw.
Czy według Pana istnieje możliwość zaangażowania kanadyjskich władz w projekty jądrowe w Polsce także pod kątem finansowania?
- Tak, jeśli zajdzie taka potrzeba. Tak wydarzyło się w przypadku Rumunii, rząd kanadyjski udostępnił finansowanie. Mamy więc precedens, aby to zrobić. To była istotna część niedawnej wizyty naszego ministra energii Tima Hodgsona w Polsce.
Gdzie osadziłby Pan pozycje Kanady w geopolitycznej grze, której nierozerwalną częścią jest energetyka?
- Odniosę się tu do wystąpienia naszego premiera Marka Carney w Davos. Podkreślił on wówczas, że to co obecnie się dzieje na świecie to pewne zerwanie starego porządku świata, a nie płynna transformacja. Kraje średniego szczebla w tych niepewnych czasach powinny się jednoczyć i tworzyć dźwignie dla własnych korzyści wobec największych mocarstw. I tu rola do odegrania dla Kanady i Polski jest bardzo duża.
Rosyjska inwazja na Ukrainę pokazała, jak bardzo uzależnienie się energetyczne od mocarstwa takiego jak Rosja może być szkodliwe.
Niezależność energetyczna jest warunkiem rozwoju gospodarczego i bezpieczeństwa w ogóle. I kanadyjska technologia jądrowa, ale także współpraca w sektorze obronnym, może przyczynić się do większej odporności i suwerenności Polski, gdyż nasza relacja jest rzetelna i oparta na zaufaniu.
Sąsiadujemy z globalnym supermocarstwem, ale nie jesteśmy od niego zależni pod względem energetycznym. Stany Zjednoczone są naszym największym sojusznikiem, partnerem handlowym i przyjacielem. Mamy wiele zależności wobec nich, ale pod względem energii jesteśmy eksporterem netto, co daje nam przewagę w różnych negocjacjach.
Jak Kanadyjczycy postrzegają relacje między prywatnymi przedsiębiorstwami, które wprowadzają technologie jądrowe, a polityką państwa? W Polsce są one ściśle ze sobą powiązane.
- Niczym się nie różni to od tego, co mamy w Kanadzie. Nasz system energetyczny, a zwłaszcza sektor jądrowy, jest ściśle regulowany. W ten sposób zapewniamy jego bezpieczeństwo. Jest on zarządzany przez przedsiębiorstwo państwowe, ale w całości jest rozwijany przez sektor prywatny.
Pamiętajmy, że w prowincji takiej jak Ontario, z której pochodzę, liczącej ponad 16 milionów mieszkańców i stanowiącej bazę przemysłową Kanady, nasz system energetyczny jest w 90 proc. wolny od emisji. Udało nam się to osiągnąć i stopniowo wycofać węgiel jako źródło energii elektrycznej, co ma miejsce obecnie w Polsce, właśnie poprzez budowę elektrowni jądrowych. 50 proc. naszego podstawowego zapotrzebowania na energię elektryczną pochodzi z elektrowni jądrowych.
Jeszcze kilka lat temu w UE więcej w kontekście transformacji energetycznej, częścią której jest energetyka jądrowa, mówiło się o potrzebach klimatycznych. Obecnie priorytetem ma być ratowanie konkurencyjności naszego przemysłu, który potrzebuje taniej energii. Kwestie zmian klimatycznych stały się tłem. Jaka jest kanadyjska perspektywa w tej sprawie?
- Dla nas jest dokładnie tak samo. Energia jądrowa jest częścią naszego systemu od dawna, znamy jej zalety od wielu lat. I dlatego możemy ją wam zaproponować, by pomóc Europie stać się niezależni energetycznie, zdając sobie sprawę, że nie macie wielkich zasobów ropy, gazu czy metali ziem rzadkich. Dlatego potencjał na rozwój energetyki jądrowej jako części tego wyzwania, jest u was duży.
Możemy od realnej perspektywy pokazać, jak stopniowo odchodzić od węgla, przechodząc na energetykę jądrową jako podstawę systemu i dodawać do niej źródła odnawialne. Mamy też energię wodną, która jest naszą ogromną przewagą. Używamy trochę gazu ziemnego na szczytowe zapotrzebowanie w najzimniejsze i najgorętsze dni w roku. Dzięki takiemu miksowi nasze domy i fabryki mają zawsze stabilne zasilanie. Ma to także ogromne znaczenie dla środowiska – do 2014 r., gdy w Ontario spalaliśmy węgiel, mieliśmy 50 dni w roku ze smogiem. Obecnie nie ma tego problemu.
Jak Pan postrzega konkurencję na rynkach nowych zasobów strategicznych, jak metale ziem rzadkich, w których dominują Chińczycy? Jak transatlantycka relacja między nami, w tym energia jądrowa, mogłaby w tym pomóc?
- Działamy na dwóch frontach. Budujemy silne relacje ze Stanami Zjednoczonymi. To nasz imperatyw geograficzny i międzyludzki. Ale nasz rząd postawił sobie za cel dywersyfikację naszego handlu, podwojenie naszego eksportu poza USA w ciągu dekady. Dlatego też bardzo koncentrujemy się na bliższej współpracy z Unią Europejską, Wielką Brytanią, Indo-Pacyfikiem i Ameryką Łacińską - podpisujemy nowe umowy handlowe.
Współpracujemy również z Chinami, ale w bardzo strategiczny i przemyślany sposób. Nie podpisujemy z Chinami umowy o wolnym handlu, ale oczywiście szukamy różnych sposobów na wykorzystanie naszych zasobów. Jesteśmy supermocarstwem energetycznym. Mamy ropę naftową i gaz ziemny. Mamy jedne z największych złóż minerałów krytycznych.
Zwracamy uwagę na to, z kim na świecie współpracujemy, aby upewnić się, że nasze zasoby są wykorzystywane w sposób korzystny zarówno dla Kanady, jak i krajów o podobnych poglądach.
Widzimy strategiczną potrzebę na świecie, aby budować silniejsze więzi w celu zapewnienia sobie bezpieczeństwa. Jesteście wschodnią flanką NATO, a my północną, mamy tę wspólną, dodatkową odpowiedzialność. Ta wspólnota pozwoli nam stworzyć potrzebną nam siłę nacisku w relacjach z krajami takimi jak Stany Zjednoczone, Chiny, Rosja i wytyczyć sobie przestrzeń do utrzymania wysokiej jakości życia.
Polska obserwuje doświadczenia OPG w Ontario z budową pierwszego w zachodnim świecie SMR. Jak ocenia Pan potencjał tej technologii?
- SMR to coś nowego, wciąż musimy się o nich wiele nauczyć. Nasz budowany projekt SMR w Darlington w Ontario powinien ruszyć w latach 2030-2035. Mamy więc jeszcze trochę czasu.
Postrzegam SMR jako uzupełnienie dla dużych elektrowni jądrowych.
Polska jest silnie uzależniona od spalania węgla w celu produkcji energii elektrycznej i buduje infrastrukturę jądrową, aby zastąpić węgiel. Nadal trzeba zacząć od odpowiedniego fundamentu, czyli od dużych elektrowni jądrowych, co, moim zdaniem, Polska robi dobrze, budując pierwszą i planując drugą lokalizację. SMR może wypełnić luki, gdy już powstanie fundament systemu.
A czy nie jest to po prostu szybszy sposób, by zasilić gwałtownie rozwijający się sektor centrów danych, sztucznej inteligencji? Polski deweloper SMR-ów - spółka OSGE - podkreśla, że to byłby dobry klient na ich energię.
- Teoretycznie odpowiedź brzmi: tak. Ale myślę, że musimy dotrzeć do praktycznego zastosowania. To jeszcze zbyt wczesny etap.
Oglądasz archiwalną wersję strony Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
Co możesz zrobić:
Przejdź do strony bieżącej edycji lub Kontynuuj przeglądanie
