- Nikt nie miał wcześniej odwagi powiedzieć, że przez system handlu prawami do emisji CO2, czyli ETS, następuje relokacja przemysłu poza Unię Europejską i drenaż naszych portfeli - komentuje dla WNP Wojciech Dąbrowski, prezes Fundacji SET i były szef PGE. Z kolei były wicepremier Janusz Steinhoff wskazuje, że środki pochodzące z opłat za emisje dwutlenku węgla stanowią istotny dochód polskiego budżetu. Zwraca też na to uwagę Maciej Bukowski, prezes WiseEuropa.
- My w Unii Europejskiej jesteśmy i będziemy, ale bzdur opłacać nie będziemy – mówił Przemysław Czarnek w sobotę 14 marca w Lubartowie na spotkaniu z mieszkańcami. Podkreślał też, że polskie rodziny dzisiaj "zabijają" wysokie rachunki za prąd, a przyczyną tego są głównie opłaty ETS. Przypomniał, że PiS zapowiedział już projekt ustawy o wycofaniu przepisów wprowadzających ETS z obiegu prawnego. - Precz z ETS-em! - wołał Czarnek.
Jego zdaniem takie opłaty klimatyczne wymyślili "ludzie, którzy mają ekoterrorystyczne zboczenie ideologiczne" i to kosztuje ogromne pieniądze oraz powoduje, że w Polsce jest najdroższy prąd w UE.
Także podczas konferencji w poniedziałek 16 marca przed Elektrociepłownią Żerań w Warszawie Przemysław Czarnek powiedział, że Polska "nie może być dalej bankomatem dla unijnej polityki klimatycznej" i powinna wyjść z ETS. Dodał, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 2025 roku decyzja o wprowadzeniu ETS jest niezgodna z unijnymi traktatami i polską konstytucją.
- Wychodzimy z ETS. To nie jest hasło, my poważnie traktujemy deklarację naszego kandydata na premiera Przemysława Czarnka - pokreślił 14 marca Jacek Sasin, poseł Prawa i Sprawiedliwości i były minister aktywów państwowych. - To realny plan, który mamy - zaznaczył.
Wskazał również, że ETS przygniata energetykę i przemysł, zwłaszcza ten energochłonny.
- Mamy wyrok Trybunału Sprawiedliwości z czerwca ubiegłego roku, według którego procedura przyjęcia ETS była niezgodna z konstytucją, z europejskimi przepisami, z traktatami europejskimi - zaznaczył Sasin. Wskazał przy tym, że wyrok nie został opublikowany, jednak według niego jest obowiązującym w Polsce prawem.
- Ustawa wprowadzająca ETS w Polsce jest z 2015 roku. Zamierzamy złożyć projekt ustawy o wycofaniu tej ustawy z obiegu prawnego, co sprawi, że nie będzie podstaw do utrzymywania ETS w Polsce - zapowiedział Jacek Sasin.
Jego zdaniem jako Polska musimy posiadać zrównoważony miks energetyczny i nie należy rezygnować z żadnego z jego filarów. - Po pierwsze węgiel, po drugie atom i jako trzeci filar, uzupełniający - OZE - wskazał Sasin.
Jak widać - na dobre ruszyła kampania przed wyborami parlamentarnymi, które odbędą się w przyszłym roku. Kwestie dotyczące energetyki, surowców i miksu energetycznego będą w niej zapewne często poruszane. A politycy różnych opcji będą mamić Polaków różnymi obietnicami.
- Nikt nie miał wcześniej odwagi powiedzieć, że przez system handlu
prawami do emisji CO2, czyli ETS, następuje relokacja przemysłu poza Unię Europejską i drenaż naszych portfeli - podkreśla w rozmowie z portalem WNP Wojciech Dąbrowski, prezes Fundacji SET (Security-Energy-Technology), były prezes Polskiej Grupy Energetycznej.
- W Unii w ciągu 10 lat emisja CO2 spadła o 30 proc., ale przy tym o 30 proc. spadł udział UE w globalnej produkcji przemysłowej. O tym trzeba pamiętać. Obecnie koszty ETS-u to około 50 proc. kosztów produkcji energii - dodaje Wojciech Dąbrowski.
Wskazuje przy tym, że to węgiel powinien być u nas paliwem przejściowym do czasu wybudowania elektrowni atomowych.
- Natomiast odnawialne źródła energii mogą być tylko uzupełnieniem. Całościowe koszty OZE to także między innymi koszty inwestycji w przyłącza, linie elektroenergetyczne. A także koszty rezerwowania mocy w stabilnych źródłach - wylicza Wojciech Dąbrowski w rozmowie z WNP.
- Z kolei z gazem jest ten problem, że nie mamy jego wystarczających zasobów i musimy go importować. A gaz jest mocno podatny na zawirowania natury geopolitycznej, co dobitnie pokazuje obecnie konflikt na Bliskim Wschodzie. W Polsce należy rozważyć budowę nowych kopalń węgla kamiennego na przykład w Lubelskim Zagłębiu Węglowym, gdzie warunki geologiczne są o wiele bardziej sprzyjające niż na Górnym Śląsku. Powinny się za tego typu inwestycje wziąć nasze spółki energetyczne. Kilka miliardów złotych na budowę nowej kopalni, to nie są koszty, których by te nasze spółki energetyczne nie udźwignęły - podkreśla Wojciech Dąbrowski.
Jednocześnie zwraca uwagę, że węgiel ma ten atut, iż jego zasoby mamy u siebie.
- Obecnie świat stawia na węgiel. Wydobycie węgla na świecie stale rośnie - przypomina Dąbrowski. - W 2025 roku produkcja węgla na świecie wyniosła ponad 9 mld ton, a same Chiny wydobyły rekordową ilość węgla, bo aż 4,83 miliarda ton. Nie jestem przeciwnikiem OZE, ale nich się one bronią rynkowo, a nie urzędowo - konkluduje Wojciech Dąbrowski.
Trzeba jednak pamiętać - jak wskazują osoby sceptycznie podchodzące do planów "wyrzucenia ETS-u do kosza" - że polski budżet z tytułu opłat za emisję z systemu ETS tylko w 2021 roku otrzymał około 25 mld zł. Od 2015 roku wpływy Polski z systemu ETS wzrosły z ok. 0,5 mld zł rocznie do ponad 20 mld zł, a łącznie w latach 2015-2023 przekroczyły już 95 mld zł.
Z dystansem do zapowiedzi o wychodzeniu z ETS-u odnosi się Maciej Bukowski, prezes WiseEuropa.
- Podstawowym problemem z punktu widzenia budżetu państwa jest to, że opłaty z tytułu ETS stały się atrakcyjnym źródłem dochodów dla budżetu. To około 20 mld zł dla budżetu państwa - zaznacza w rozmowie z portalem WNP Maciej Bukowski, prezes WiseEuropa.
- Zatem łatwo powiedzieć, żeby się z tego wycofać. Natomiast zachodzi raczej pytanie, czy system ETS nie powinien zostać w jakiś sposób zreformowany. Ktoś mógłby przecież powiedzieć: zlikwidujmy akcyzę na benzynę. Ale te podatki finansują służbę zdrowia, czy nauczycieli. Być może trzeba się zastanowić, czy jakoś nie różnicować tego systemu, żeby przykładowo był inny w odniesieniu do energetyki, a inny do gospodarstw domowych. Na pewno byłyby w tym obszarze głosy za i przeciw. Do przemyślenia jest kwestia, czy może należałoby mieć różne ETS-y. Natomiast z perspektywy polityki fiskalnej trudno będzie z tego zrezygnować - dodaje Maciej Bukowski.
Zwraca przy tym uwagę na różne uwarunkowania. W Polsce rozwijamy odnawialne źródła energii, ale nie mamy na razie atomu, jak to jest w przypadku innych krajów, chociażby Słowacji czy Francji. Zatem miks energetyczny europejskich państw przedstawia się różnie. W naszym kraju w dużej mierze nadal bazujemy na węglu kamiennym i brunatnym, który jest wysoce emisyjnym nośnikiem energii.
Węgiel jeszcze długo będzie ważnym elementem polskiego miksu energetycznego. Fot. Dawid Lach/JSWRównież Janusz Steinhoff, były wicepremier i minister gospodarki wskazuje, że środki pochodzące z opłat za emisję dwutlenku węgla stanowią dochód polskiego rządu. To rząd dysponuje tymi środkami. I powinien je przeznaczać na wsparcie przeobrażeń w rodzimej elektroenergetyce, a nie na zupełnie inne cele.
O postulaty Prawa i Sprawiedliwości dotyczące ETS-u oraz naszego miksu energetycznego zapytaliśmy również Bogusława Ziętka, przewodniczącego związku zawodowego Sierpień 80.
- Obecne deklaracje PiS-u, w tym kandydata tej partii na premiera Przemysława Czarnka, trzeba traktować z rezerwą, pamiętając o tym, jak bardzo rząd Mateusza Morawieckiego szkodził polskiemu górnictwu - podkreśla w rozmowie z WNP Bogusław Ziętek, szef związku zawodowego Sierpień 80.
- Prawdą natomiast jest, że od tamtego czasu sytuacja zupełnie się zmieniła. Dlatego, że praktycznie wszyscy poza Unią Europejską wracają do węgla i dyskusja na ten temat nie ominie również samej Unii. Świadczy o tym między innymi to, że już teraz wiele krajów europejskich domaga się odejścia od systemu ETS, który stanowi podstawę unijnej polityki klimatycznej. Mamy w tej sprawie oświadczenia premier Włoch Giorgii Meloni oraz kanclerza Niemiec Friedricha Merza. W tej dyskusji nie może zabraknąć twardego głosu Polski domagającego się nie reformy systemu ETS, ale całkowitej rezygnacji z tego systemu, który dobija gospodarkę europejską. PiS to widzi i dlatego coraz częściej i mocniej będzie się tego domagał - podsumowuje Bogusław Ziętek.
Oglądasz archiwalną wersję strony Europejskiego Kongresu Gospodarczego.
Co możesz zrobić:
Przejdź do strony bieżącej edycji lub Kontynuuj przeglądanie
